Czym jest internet
Historia Internetu sięga lat sześćdziesiątych XX wieku. Wtedy w Stanach Zjednoczonych powstał wojskowy projekt o nazwie ARPANET, który miał umożliwić wymianę danych między ośrodkami badawczymi. Z czasem system ten rozwinął się w sieć cywilną i naukową, a później w globalny Internet. Dziś jest on nieodłącznym elementem codziennego życia i jednym z najważniejszych wynalazków w historii techniki.
Aby urządzenia mogły się ze sobą komunikować w Internecie, każde z nich musi mieć swój własny numer identyfikacyjny, zwany adresem IP. Adres IP to unikalny numer przypisany do komputera, telefonu lub serwera, który umożliwia ich odnalezienie w sieci. Można go porównać do adresu domu – dzięki niemu wiadomo, dokąd wysłać dane. Przykładowy adres IP wygląda tak: 192.168.0.1. Część adresów jest przypisana na stałe, a inne mogą się zmieniać przy każdym połączeniu z siecią.
Ponieważ zapamiętywanie długich numerów IP byłoby niewygodne, wprowadzono system nazw domenowych. Domeny to przyjazne nazwy stron internetowych, które zastępują skomplikowane numery IP. Na przykład zamiast wpisywać numer 142.250.74.206, wystarczy wpisać nazwę google.com. System, który tłumaczy nazwy domen na adresy IP, nazywa się DNS, czyli Domain Name System. Dzięki niemu Internet jest łatwy w obsłudze i intuicyjny dla użytkowników.
Internet składa się z wielu połączonych ze sobą sieci o różnym zasięgu. Najmniejszą z nich jest sieć LAN, czyli sieć lokalna. Obejmuje ona niewielki obszar, na przykład szkołę, dom lub biuro, i pozwala na współdzielenie zasobów, takich jak drukarki czy pliki. Sieć MAN to sieć miejska, która łączy kilka sieci lokalnych na obszarze jednego miasta. Z kolei sieć WAN to sieć rozległa, obejmująca duże odległości – całe kraje, a nawet kontynenty. Największą siecią WAN jest właśnie Internet.
Aby połączyć się z Internetem, potrzebne jest odpowiednie źródło połączenia. Możemy korzystać z sieci bezprzewodowych, takich jak Wi-Fi, które wykorzystują fale radiowe, lub z połączeń komórkowych GSM i LTE, które działają dzięki sieciom operatorów telefonii komórkowej. Dostęp do Internetu można też uzyskać za pomocą przewodu, na przykład kabla Ethernet lub łącza telefonicznego DSL. Najszybszym i najbardziej nowoczesnym sposobem jest połączenie światłowodowe, które wykorzystuje światło do przesyłania danych.
Internet stał się jednym z najważniejszych narzędzi współczesnego świata. Ułatwia naukę, pracę, komunikację i rozrywkę. Pozwala łączyć się z ludźmi z różnych krajów, zdobywać wiedzę, prowadzić działalność gospodarczą i uczestniczyć w życiu społecznym. Jednocześnie wymaga jednak odpowiedzialnego korzystania, ponieważ dostęp do informacji wiąże się także z ryzykiem – na przykład utraty prywatności czy kontaktu z niebezpiecznymi treściami. Dlatego ważne jest, aby umieć korzystać
z Internetu mądrze, bezpiecznie i z poszanowaniem innych użytkowników.
Adres IP to numer, który identyfikuje każde urządzenie podłączone do Internetu. Można go porównać do numeru telefonu – tak jak numer telefonu pozwala zadzwonić do konkretnej osoby, tak adres IP pozwala komputerom odnaleźć się w sieci i wymieniać dane.
Każdy komputer, telefon lub tablet ma swój unikalny adres IP, dzięki któremu wiadomo, dokąd wysłać informacje, takie jak strony internetowe czy wiadomości. Bez adresu IP żadne urządzenie nie mogłoby połączyć się z Internetem ani komunikować z innymi.
Adresy IP są trudne do zapamiętania, dlatego stworzono domeny internetowe, czyli przyjazne nazwy, które zastępują numery IP.
Na przykład:google.com zamiast 142.250.74.206.
Domeny działają dzięki systemowi DNS (Domain Name System), który zamienia nazwę domeny na odpowiedni adres IP.
Domeny dzielą się na poziomy:
Subdomeny (trzeciego poziomu) – np. pracownia.zso5.gliwice.pl
Domeny najwyższego poziomu (TLD) – np. .pl, .com, .org
Domeny drugiego poziomu – np. zso5.gliwice.pl
Sieci komputerowe można podzielić według ich zasięgu na trzy główne typy: LAN, MAN i WAN.
LAN (Local Area Network) to sieć lokalna, która obejmuje niewielki obszar – na przykład dom, szkołę lub biuro. W takiej sieci urządzenia, takie jak komputery i drukarki, łączą się ze sobą bezpośrednio i mogą wymieniać dane. W sieci LAN używa się adresów IP lokalnych, czyli takich, które działają tylko wewnątrz tej sieci i nie są widoczne w Internecie.
MAN (Metropolitan Area Network) to sieć miejska, która łączy kilka sieci LAN w jednym mieście lub regionie – na przykład sieć szkół w tym samym mieście.
WAN (Wide Area Network) to sieć rozległa, która łączy wiele sieci LAN i MAN na dużych odległościach, nawet między krajami. Największą siecią WAN na świecie jest Internet.
Domeny internetowe to przyjazne nazwy, które zastępują trudne do zapamiętania adresy IP. Dzięki nim nie musimy wpisywać długich numerów, aby odwiedzić stronę internetową. Zamiast adresu IP, np. 142.250.74.206, wystarczy wpisać google.com.
Działanie domen opiera się na systemie DNS (Domain Name System), który tłumaczy nazwę domeny na właściwy adres IP urządzenia w sieci. Domeny są zbudowane hierarchicznie – na końcu znajduje się tzw. domena najwyższego poziomu, np. .pl, .com lub .org, a przed nią nazwa konkretnej strony, np. zso5.gliwice.pl. Dzięki domenom korzystanie z Internetu jest łatwe i wygodne.
Domeny internetowe dzielą się na domeny wyższego i niższego rzędu.
Domena najwyższego rzędu (TLD – Top Level Domain) to końcówka adresu, która określa kraj lub rodzaj działalności. Przykładami są .pl (Polska), .com (firmy komercyjne), .edu (edukacja) czy .org (organizacje).
Domena drugiego rzędu znajduje się przed końcówką, np. w adresie zso5.gliwice.pl domeną drugiego rzędu jest gliwice.pl.
Z kolei domena trzeciego rzędu, zwana też subdomeną, to dodatkowa część przed domeną główną, np. zso5 w adresie zso5.gliwice.pl.
Dzięki takiemu podziałowi łatwiej jest organizować i rozróżniać strony w Internecie – każda domena wskazuje na konkretny adres IP i pełni określoną funkcję w hierarchii nazw.
Najbardziej popularne jest Wi-Fi, czyli bezprzewodowe połączenie wykorzystujące fale radiowe. Dzięki niemu można korzystać z Internetu w domu, szkole lub biurze bez potrzeby podłączania kabli.
Kolejnym rodzajem jest połączenie GSM, LTE lub 5G, które działa w oparciu o sieć telefonii komórkowej. Umożliwia dostęp do Internetu w telefonach komórkowych i modemach przenośnych, praktycznie w każdym miejscu z zasięgiem operatora.
Tradycyjnym sposobem jest połączenie przewodowe, realizowane za pomocą kabla miedzianego, takiego jak Ethernet lub łącze DSL. Takie połączenie jest stabilne i często stosowane w komputerach stacjonarnych.
Najnowocześniejszym rozwiązaniem jest światłowód, który wykorzystuje sygnał świetlny do przesyłania danych. Zapewnia on bardzo wysoką prędkość i niezawodność połączenia, dlatego coraz częściej jest stosowany w domach i firmach.
1. Wi-Fi
Wi-Fi to połączenie bez kabli.
W domu lub szkole stoi specjalne urządzenie zwane routerem, które rozsyła Internet w postaci fal radiowych.
Komputer, telefon lub tablet odbiera te fale i dzięki temu może się połączyć z Internetem.
Zasięg Wi-Fi to zwykle kilka pokoi, więc najlepiej działa blisko routera.
2. GSM / LTE / 5G
To połączenie przez sieć komórkową — tak samo, jak działa telefon.
Internet przesyłany jest z nadajnika operatora (masztu sieci komórkowej) do Twojego telefonu lub modemu.
Dzięki temu możesz korzystać z Internetu nawet w autobusie, parku czy poza domem.
Im nowsza technologia (np. 5G), tym szybszy Internet i krótszy czas oczekiwania na załadowanie stron.
3. Przewód (Ethernet / DSL)
Tutaj Internet płynie przez kabel – podobnie jak prąd płynie w przewodzie elektrycznym.
Kabel jest podłączony do routera albo bezpośrednio do komputera.
Takie połączenie jest bardzo stabilne, nie przerywa i często ma stałą prędkość.
To najczęstszy sposób połączenia komputerów w biurach i szkołach.
4. Światłowód
Światłowód to bardzo cienki przewód, w którym Internet przesyłany jest światłem, a nie prądem.
Sygnał świetlny porusza się bardzo szybko – prawie z prędkością światła – więc dane docierają błyskawicznie.
Dzięki temu światłowód zapewnia najwyższą prędkość, dużą stabilność i pozwala na oglądanie filmów, granie online i przesyłanie dużych plików bez opóźnień.
1. Wi-Fi
Zalety:
- Nie potrzeba kabli – można korzystać z Internetu w całym domu lub klasie.
- Wygodne – wystarczy znać hasło do sieci.
- Można połączyć wiele urządzeń naraz (telefony, laptopy, tablety).
Wady:
- Zasięg jest ograniczony – im dalej od routera, tym słabszy sygnał.
- Może działać wolniej, jeśli korzysta z niego wiele osób.
- Fale radiowe mogą być zakłócane przez ściany lub inne urządzenia.
2. GSM / LTE / 5G (Internet komórkowy)
Zalety:
- Działa prawie wszędzie – w domu, autobusie, na wakacjach.
- Nie wymaga kabli ani routera.
- Łatwo przenieść – wystarczy telefon lub modem.
Wady:
- Prędkość zależy od zasięgu i liczby osób w sieci.
- Często ma ograniczony transfer danych (np. kilka GB miesięcznie).
- W niektórych miejscach może nie działać lub być bardzo wolny.
3. Przewód (Ethernet / DSL)
Zalety:
- Bardzo stabilne połączenie – rzadko się rozłącza.
- Stała prędkość i małe opóźnienia.
- Dobre do gier, pracy i nauki online.
Wady:
- Wymaga kabli – komputer musi być podłączony przewodem.
- Nie da się łatwo przenieść urządzenia w inne miejsce.
- Montaż kabli może być trudniejszy w domu lub szkole.
4. Światłowód
Zalety:
- Najszybszy sposób łączenia z Internetem.
- Bardzo stabilny sygnał, nawet przy wielu użytkownikach.
- Umożliwia oglądanie filmów w wysokiej jakości i granie online bez opóźnień.
Wady:
Wymaga specjalnych urządzeń (modem światłowodowy, odpowiedni kabel).
Nie wszędzie dostępny – głównie w miastach.
Montaż może być droższy niż innych połączeń.
Pytania kontrolne (25)
- Co to jest Internet?
- Kiedy powstał pierwszy zalążek Internetu?
- Jak nazywał się pierwszy projekt, z którego wywodzi się Internet?
- Kto jest właścicielem Internetu?
- Do czego służy Internet w życiu codziennym?
- Co oznacza skrót IP?
- Czym jest adres IP?
- Do czego służy adres IP?
- Podaj przykład adresu IP.
- Czym różni się adres IP statyczny od dynamicznego?
- Dlaczego wymyślono domeny internetowe?
- Co oznacza skrót DNS?
- Co robi system DNS?
- Podaj przykład domeny najwyższego poziomu.
- Co to jest subdomena?
- Co oznacza skrót LAN?
- Jakie urządzenia mogą być w sieci LAN?
- Czym różni się sieć MAN od LAN?
- Co oznacza skrót WAN?
- Jaka sieć jest przykładem sieci WAN?
- Jakie są główne rodzaje połączeń z Internetem?
- Co to jest Wi-Fi i jak działa jakie ma wady jakie zalety ?
- Czym różni się połączenie GSM od Wi-Fi?
- Jakie zalety ma połączenie przewodowe?
- Dlaczego światłowód uważany jest za najlepszy rodzaj połączenia?