Lekcja 8 — Internet , adresy stron, przeglądarki i wyszukiwarki

Czego nauczysz się na tej lekcji?

Na co dzień korzystamy z internetu. Oglądamy filmy, gramy w gry, rozmawiamy ze znajomymi i szukamy informacji. Ale czy zastanawiałeś się kiedyś, skąd przeglądarka wie, którą stronę ma otworzyć? Albo czym różni się Google od Google Chrome?

Na tej lekcji poznasz odpowiedzi na te pytania. Dowiesz się również, jak wykorzystać sztuczną inteligencję (AI) do wyszukiwania informacji.

1. Czym jest internet?

Wyobraź sobie, że na całym świecie znajdują się miliony komputerów, telefonów i innych urządzeń, które mogą się ze sobą komunikować.

Internet to ogromna sieć łącząca urządzenia na całym świecie.

Dzięki internetowi możemy:

• oglądać filmy na YouTube,
• rozmawiać ze znajomymi,
• grać w gry internetowe,
• wyszukiwać informacje,
• korzystać z dziennika elektronicznego,
• czytać wiadomości.

W internecie znajdują się również strony WWW. Można je porównać do stron w ogromnej, internetowej bibliotece.

Każda taka strona ma swój adres, dzięki któremu możemy ją odnaleźć.

2. Co to jest adres URL?

Każdy dom ma swój adres. Dzięki niemu listonosz wie, gdzie dostarczyć przesyłkę.

Podobnie działają strony internetowe. Każda z nich ma adres, który pozwala ją odnaleźć.

Adres URL to adres strony internetowej lub innego miejsca w internecie.

Na przykład:

Strona główna

To adres strony, na której znajdują się między innymi materiały do nauki informatyki.

Przyjrzyjmy się innemu adresowi:

https://imiki.pl/informatyka

Możemy podzielić go na trzy części:

Część adresu	Co oznacza?
https://	Oznacza, że przeglądarka korzysta z bezpiecznego, szyfrowanego połączenia.
imiki.pl	To nazwa strony, czyli domena.
/informatyka/	Wskazuje miejsce na stronie, które chcemy otworzyć.

Nie musisz zapamiętywać wszystkich trudnych nazw. Najważniejsze, żebyś umiał rozpoznać adres internetowy.

Co to jest link?

Podczas przeglądania stron często widzisz kolorowe napisy, obrazki lub przyciski, które można kliknąć.

To właśnie linki, nazywane również odnośnikami.

Link pozwala szybko przejść do innej strony internetowej.

Przykład:

Kliknij tutaj, aby przejść na stronę imiki.pl

Po kliknięciu linku przeglądarka otworzy wskazaną stronę.

Zapamiętaj!

• URL to adres internetowy.
• Link to odnośnik, który pozwala przejść pod wskazany adres.

3. Czym jest domena internetowa?

Wyobraź sobie, że chcesz zadzwonić do kolegi. Najłatwiej znaleźć jego imię w kontaktach telefonu, zamiast za każdym razem wpisywać cały numer.

Podobnie jest z domenami internetowymi.

Każdy serwer w internecie można odnaleźć za pomocą adresu IP, który składa się z liczb. Takie liczby trudno byłoby zapamiętać.

Dlatego korzystamy z domen, czyli prostych nazw.

Domena to nazwa, dzięki której łatwo odnajdujemy strony internetowe.

Przykłady domen:

• google.com
• wikipedia.org
• imiki.pl
• youtube.com

Z czego składa się domena?

Spójrz na przykład:

www.imiki.pl

Element	Wyjaśnienie
www	Dodatkowa część adresu. Nie każda strona ją posiada.
imiki	Nazwa wybrana przez właściciela strony.
.pl	Końcówka domeny, w tym przypadku oznaczająca Polskę.

Popularne końcówki domen

Zwróć uwagę, że strony internetowe mogą mieć różne końcówki.

Końcówka	Co oznacza?
.pl	Polska
.de	Niemcy
.uk	Wielka Brytania
.com	Często używana przez firmy i różne serwisy
.org	Często używana przez organizacje
.edu	Związana z edukacją
.gov	Używana przez instytucje rządowe USA

Ciekawostka: Nie każda polska strona musi mieć końcówkę .pl. Polskie firmy mogą korzystać również z domen .com lub .org.

4. Czym jest przeglądarka internetowa?

Chcesz wejść na stronę YouTube albo sprawdzić informacje w Wikipedii.

Czego potrzebujesz?

Oczywiście przeglądarki internetowej!

Przeglądarka internetowa to program, który pozwala otwierać i oglądać strony internetowe.

Przeglądarki znajdziesz na komputerach, telefonach i tabletach.

Poznaj trzy popularne przeglądarki.

Google Chrome

Google Chrome to przeglądarka stworzona przez firmę Google.

Jest jedną z najpopularniejszych przeglądarek na świecie.

Za jej pomocą możesz:

• otwierać strony internetowe,
• oglądać filmy,
• pobierać pliki,
• korzystać z kilku stron jednocześnie.

Chrome umożliwia także zapisywanie ulubionych stron w zakładkach.

Strona: https://www.google.com/chrome/

Mozilla Firefox

Mozilla Firefox to przeglądarka rozwijana przez organizację Mozilla.

Podobnie jak Chrome pozwala otwierać strony, oglądać filmy i pobierać pliki.

Firefox zwraca szczególną uwagę na ochronę prywatności użytkowników.

Możesz w nim również zmieniać wygląd i instalować dodatkowe funkcje.

Strona: https://www.mozilla.org/firefox/

Microsoft Edge

Microsoft Edge to przeglądarka stworzona przez firmę Microsoft.

Znajdziesz ją między innymi w systemie Windows 11.

Microsoft Edge umożliwia:

• otwieranie stron internetowych,
• oglądanie filmów,
• pobieranie plików,
• czytanie dokumentów PDF,
• korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji.

Strona: https://www.microsoft.com/edge

Czy przeglądarki bardzo się różnią?

Wszystkie trzy przeglądarki wykonują podobne zadania.

Można je porównać do samochodów różnych marek. Wyglądają inaczej, mogą mieć różne wyposażenie, ale wszystkie służą do podróżowania.

Podobnie Chrome, Firefox i Edge służą do korzystania ze stron internetowych.

5. Czym jest wyszukiwarka internetowa?

Wyobraź sobie, że nauczyciel prosi Cię o znalezienie informacji na temat najwyższej góry na świecie.

Nie znasz adresu strony, na której znajduje się odpowiedź.

Co możesz zrobić?

Skorzystać z wyszukiwarki internetowej!

Wyszukiwarka internetowa to usługa, która pomaga znaleźć informacje w internecie.

Wystarczy wpisać pytanie lub kilka słów, a wyszukiwarka pokaże pasujące wyniki.

Popularne wyszukiwarki

Google – jedna z najpopularniejszych wyszukiwarek. Pozwala wyszukiwać strony, zdjęcia, filmy i inne informacje.

https://www.google.com

Bing – wyszukiwarka stworzona przez Microsoft.

https://www.bing.com

DuckDuckGo – wyszukiwarka, która zwraca dużą uwagę na ochronę prywatności.

https://duckduckgo.com

Czy Google i Google Chrome to to samo?

Nie!

To bardzo ważna różnica.

Wyobraź sobie, że przeglądarka jest samochodem, a wyszukiwarka mapą, która pomaga znaleźć drogę.

• Google Chrome to przeglądarka, czyli program do otwierania stron.
• Google to wyszukiwarka, która pomaga znaleźć potrzebne informacje.

Możesz korzystać z wyszukiwarki Google zarówno w Chrome, jak i w Firefoxie czy Edge.

6. Jak wyszukiwać informacje w internecie?

Załóżmy, że chcesz dowiedzieć się, ile planet znajduje się w Układzie Słonecznym.

Wykonaj kilka prostych kroków.

Krok 1. Otwórz przeglądarkę, np. Google Chrome.

Krok 2. Wejdź na stronę https://www.google.com.

Krok 3. Wpisz pytanie:

Ile planet znajduje się w Układzie Słonecznym?

Krok 4. Naciśnij klawisz Enter.

Krok 5. Przeczytaj otrzymane wyniki.

Wyszukiwarka pokaże strony, na których możesz znaleźć odpowiedź.

Czym są słowa kluczowe?

Nie zawsze musisz wpisywać całe pytanie.

Możesz użyć kilku najważniejszych wyrazów, czyli słów kluczowych.

Przykład:

Zamiast pisać:

„Chciałbym się dowiedzieć, kto wynalazł pierwszy telefon”.

Możesz wpisać:

kto wynalazł telefon

Oba sposoby mogą pomóc znaleźć odpowiedź.

Kilka sztuczek podczas wyszukiwania

Co chcesz zrobić?	Co wpisać?
Znaleźć informacje o planetach	planety Układu Słonecznego
Znaleźć dokładne wyrażenie	„Mikołaj Kopernik”
Znaleźć informacje tylko na stronach rządowych	site:gov.pl bezpieczeństwo
Znaleźć dokument PDF	Układ Słoneczny filetype:pdf
Wykluczyć niepotrzebne słowo	jaguar -samochód

Nie musisz znać wszystkich sposobów od razu. Najważniejsze jest odpowiednie dobieranie słów.

7. Czym jest wyszukiwanie z wykorzystaniem sztucznej inteligencji (AI)?

Do tej pory poznaliśmy zwykłe wyszukiwarki internetowe. Jednak coraz częściej do szukania informacji wykorzystujemy również sztuczną inteligencję.

Sztuczna inteligencja (AI) to technologia, dzięki której programy komputerowe mogą wykonywać zadania wymagające analizy informacji, rozpoznawania obrazów czy rozumienia pytań.

Jednym z jej zastosowań jest pomaganie użytkownikom w odnajdywaniu informacji.

Czym różni się zwykłe wyszukiwanie od wyszukiwania AI?

Wyobraź sobie, że chcesz dowiedzieć się, dlaczego niebo jest niebieskie.

Tradycyjna wyszukiwarka

Wpisujesz:

Dlaczego niebo jest niebieskie?

Wyszukiwarka wyświetla listę stron internetowych. Otwierasz wybraną stronę i czytasz odpowiedź.

Wyszukiwanie z AI

Wpisujesz to samo pytanie do narzędzia sztucznej inteligencji.

AI może przygotować odpowiedź własnymi słowami, na przykład:

„Światło słoneczne składa się z różnych kolorów. Kiedy przechodzi przez atmosferę Ziemi, niebieskie światło rozprasza się silniej niż większość pozostałych kolorów. Dlatego w ciągu dnia niebo najczęściej wydaje nam się niebieskie”.

Możesz także poprosić AI o prostsze wyjaśnienie.

Na przykład:

Wyjaśnij mi to tak, jakbym miał 10 lat.

AI spróbuje dostosować odpowiedź do Twojego wieku.

Przykłady narzędzi AI

ChatGPT

ChatGPT to program, z którym można rozmawiać, zadając mu pytania.

Może pomagać w wyjaśnianiu trudnych pojęć, nauce i przygotowywaniu przykładów.

W niektórych trybach potrafi również wyszukiwać aktualne informacje w internecie.

https://chatgpt.com

Microsoft Copilot

Copilot to narzędzie AI firmy Microsoft.

Można zadawać mu pytania, prosić o wyjaśnienia oraz korzystać z wyszukiwania informacji.

https://copilot.microsoft.com

Google Gemini

Gemini to narzędzie AI stworzone przez Google.

Może odpowiadać na pytania, wyjaśniać różne zagadnienia i pomagać w nauce.

https://gemini.google.com

Ważne: Z wymienionych narzędzi korzystaj zgodnie z wymaganiami dotyczącymi wieku i konta, pod opieką nauczyciela lub rodzica. Nie wszystkie usługi są przeznaczone do samodzielnego korzystania przez uczniów klasy 5.

Czy AI zawsze mówi prawdę?

Nie!

To bardzo ważne.

Sztuczna inteligencja może popełniać błędy, a nawet wymyślać informacje, które brzmią bardzo przekonująco.

Dlatego nie należy bez sprawdzania wierzyć we wszystko, co napisze AI.

Na przykład, gdy zapytasz o jakąś datę historyczną, AI może podać błędny rok.

Pamiętaj o trzech zasadach:

1. Sprawdzaj ważne informacje w innych źródłach.
2. Nie podawaj AI swoich haseł, adresu zamieszkania ani innych prywatnych danych.
3. Wykorzystuj AI do nauki i zrozumienia tematu, a nie tylko do przepisywania gotowych odpowiedzi.

Jak dobrze zadawać pytania AI?

Im dokładniejsze pytanie, tym większa szansa na otrzymanie przydatnej odpowiedzi.

Porównaj:

Pytanie mało dokładne:

Kosmos

AI nie wie, czego dokładnie chcesz się dowiedzieć.

Pytanie dokładne:

Wyjaśnij uczniowi klasy 5, czym jest Układ Słoneczny. Opisz planety prostymi słowami.

Teraz AI znacznie lepiej rozumie, czego oczekujesz.

Takie polecenie skierowane do sztucznej inteligencji nazywamy promptem.

Prompt może być pytaniem, prośbą lub instrukcją.

8. Czy każda informacja w internecie jest prawdziwa?

W internecie każdy może publikować różne treści.

Niestety niektóre informacje są nieprawdziwe lub nieaktualne.

Dlatego zanim wykorzystasz znalezioną informację, zastanów się:

• Kto ją napisał?
• Czy pochodzi z wiarygodnej strony?
• Kiedy została opublikowana?
• Czy inne strony podają podobne informacje?

Pamiętaj również, że pierwsza odpowiedź wyszukiwarki lub AI nie zawsze jest poprawna.

Bezpieczeństwo w internecie

Podczas korzystania ze stron internetowych przestrzegaj kilku prostych zasad:

1. Nie klikaj podejrzanych linków.
2. Nie podawaj obcym swoich danych.
3. Nie pobieraj nieznanych plików.
4. Sprawdzaj adresy stron internetowych.
5. Nie ufaj bez sprawdzenia wszystkim informacjom.
6. Jeśli coś Cię zaniepokoi, powiedz o tym nauczycielowi lub rodzicowi.

9. Zadania praktyczne

Zadanie 1. Poznaj przeglądarkę

Otwórz przeglądarkę internetową i znajdź:

• pasek adresu;
• przycisk Wstecz;
• przycisk Dalej;
• przycisk odświeżania;
• przycisk otwierania nowej karty.

Następnie otwórz stronę https://imiki.pl.

Zadanie 2. Rozpoznaj domeny

Sprawdź, jakie końcówki mają następujące domeny:

1. google.com
2. imiki.pl
3. wikipedia.org
4. amazon.de
5. bbc.co.uk

Zadanie 3. Znajdź informacje

Korzystając z wyszukiwarki internetowej, odpowiedz na pytania:

1. Jaka jest najwyższa góra świata?
2. Ile planet znajduje się w Układzie Słonecznym?
3. W którym roku urodził się Mikołaj Kopernik?
4. Jak nazywa się największy ocean?
5. Kto napisał książkę „Akademia pana Kleksa”?

Do każdej odpowiedzi zapisz adres strony, na której znalazłeś informację.

Zadanie 4. Wyszukiwanie z AI

Nauczyciel zaprezentuje wybrane narzędzie sztucznej inteligencji.

Zadajcie mu pytanie:

Dlaczego Księżyc nie świeci własnym światłem? Wyjaśnij to uczniowi klasy 5.

Następnie:

1. Przeczytajcie odpowiedź AI.
2. Znajdźcie odpowiedź na to samo pytanie w tradycyjnej wyszukiwarce.
3. Porównajcie obie odpowiedzi.
4. Zastanówcie się, która odpowiedź jest łatwiejsza do zrozumienia.
5. Sprawdźcie, czy informacje podane przez AI są poprawne.

10. Podsumowanie – zapamiętaj!

Pojęcie	Co oznacza?
Internet	Ogromna sieć łącząca urządzenia na całym świecie.
URL	Adres strony internetowej lub innego zasobu.
Link	Odnośnik, który można kliknąć, aby przejść w inne miejsce.
Domena	Nazwa pozwalająca odnaleźć stronę.
Przeglądarka	Program do otwierania stron internetowych, np. Chrome, Firefox, Edge.
Wyszukiwarka	Usługa pomagająca znaleźć informacje, np. Google, Bing.
AI	Sztuczna inteligencja, która może między innymi odpowiadać na pytania.
Wyszukiwanie AI	Szukanie informacji z pomocą sztucznej inteligencji.
Prompt	Polecenie lub pytanie skierowane do AI.
Słowa kluczowe	Najważniejsze wyrazy pomagające znaleźć informacje.

11. Pytania sprawdzające wiedzę

Odpowiedzi na poniższe pytania znajdziesz w artykule. Przeczytaj go uważnie przed przystąpieniem do testu.

1. Czym jest internet?
2. Co to jest adres URL?
3. Czym jest link?
4. Co to jest domena internetowa?
5. Jaką końcówkę najczęściej mają domeny krajowe Polski?
6. Co oznacza https:// na początku adresu?
7. Czym jest przeglądarka internetowa?
8. Wymień trzy przeglądarki internetowe.
9. Która firma stworzyła Google Chrome?
10. Jak nazywa się przeglądarka firmy Microsoft?
11. Czym jest wyszukiwarka internetowa?
12. Podaj dwa przykłady wyszukiwarek.
13. Czym różni się Google od Google Chrome?
14. Co to są słowa kluczowe?
15. W jaki sposób można wyszukać dokładne wyrażenie?
16. Czym jest sztuczna inteligencja?
17. Na czym polega wyszukiwanie informacji z wykorzystaniem AI?
18. Podaj dwa przykłady narzędzi AI.
19. Co to jest prompt?
20. Czy sztuczna inteligencja zawsze podaje prawdziwe informacje?
21. Dlaczego należy sprawdzać odpowiedzi AI?
22. Jakie informacje nie powinny być przekazywane narzędziom AI?
23. Jak sprawdzić, czy informacja znaleziona w internecie jest prawdziwa?
24. Czym różni się tradycyjne wyszukiwanie od wyszukiwania z wykorzystaniem AI?