Lekcja 2 — Scratch

Duszek, scena i skrypt pełnią różne role

W Scratchu duszek jest obiektem, któremu możemy wydawać polecenia. Może być postacią, piłką albo przyciskiem. Scena to obszar, w którym duszki działają, a tło określa jego wygląd. Skrypt jest połączonym zestawem bloczków przypisanym do wybranego obiektu. Zanim dodasz polecenia, sprawdź, który duszek jest zaznaczony. Częstym błędem jest budowanie poprawnego skryptu dla niewłaściwej postaci i oczekiwanie, że zareaguje inny obiekt.

Program zaczyna działać po określonym zdarzeniu. Bloczek „kiedy kliknięto zieloną flagę” uruchamia skrypt na początku projektu. Inne zdarzenia to naciśnięcie klawisza albo kliknięcie duszka. Zielona flaga może jednocześnie uruchomić kilka skryptów, dlatego ich działania mogą się nakładać. Na początku projektu warto ustawić pozycję, kierunek i początkowy wynik. W przeciwnym razie kolejne uruchomienie może zacząć się z miejsca, w którym postać została podczas poprzedniej próby.

Ruch i współrzędne na scenie

Pozycję duszka określają współrzędne x i y. Środek sceny ma współrzędne zero, zero. Dodatnie x przesuwa obiekt w prawo, a dodatnie y w górę. W standardowej scenie Scratcha szerokość wynosi czterysta osiemdziesiąt jednostek, a wysokość trzysta sześćdziesiąt. Nie musisz zapamiętywać wszystkich granic, ale powinieneś rozumieć znaczenie znaków. Jeżeli postać znajduje się po lewej stronie środka, jej x jest ujemne. Zmiana y nie oznacza ruchu w lewo ani w prawo.

Przetestuj osobno bloczek zmieniający x o dziesięć i bloczek zmieniający y o dziesięć. Zapisz, jak poruszył się duszek. Potem przypisz strzałkom odpowiednie zmiany współrzędnych, aby przygotować sterowanie. Nie dodawaj od razu wielu efektów. Najpierw upewnij się, że każdy klawisz działa zgodnie z oczekiwaniem. Jeżeli postać wychodzi poza scenę, ustal zasadę zachowania przy krawędzi albo ogranicz zakres jej ruchu.

Powtarzanie, warunki i wynik gry

Bloczek „powtórz” służy do wykonania instrukcji określoną liczbę razy, a „zawsze” powtarza je przez cały czas działania skryptu. Warunek „jeżeli” pozwala zareagować na sytuację, na przykład dotknięcie piłki lub krawędzi. Połączenie tych elementów umożliwia budowanie prostych gier. Jeżeli sprawdzenie dotknięcia wykonasz tylko raz na początku, późniejsze zderzenie może pozostać niezauważone. Warunek wymagający ciągłego sprawdzania umieszczamy więc w odpowiedniej pętli.

Zmienna „punkty” przechowuje wynik. Na początku ustaw ją na zero, a po zdobyciu nagrody zwiększ o jeden. Uważaj, aby jedno długie dotknięcie nie naliczało wielu punktów w kolejnych przebiegach pętli. Możesz po zdobyciu punktu przenieść nagrodę w nowe miejsce albo zaczekać, aż duszki przestaną się dotykać. To prosty przykład sytuacji, w której program działa zgodnie z instrukcjami, ale instrukcje wymagają dopracowania, żeby odpowiadały zasadom gry.

Projekt: zbieranie gwiazdek

Wybierz postać sterowaną strzałkami i drugi duszek przedstawiający gwiazdkę. Zielona flaga powinna ustawiać postać w środku, zerować punkty i pokazywać gwiazdkę. Po dotknięciu gwiazdki przyznaj punkt oraz przesuń ją w losowe miejsce. Dodaj komunikat po zdobyciu pięciu punktów. Przed rozpoczęciem zapisz plan w czterech krokach: start, sterowanie, sprawdzenie dotknięcia, zakończenie. Taki plan jest prostym algorytmem i pomaga uporządkować pracę.

Sprawdź projekt po jednym, dwóch i pięciu zdobytych punktach. Uruchom go ponownie, aby upewnić się, że wynik znów zaczyna od zera. Poproś kolegę o przetestowanie sterowania i odnotuj jedną rzecz, która była dla niego niejasna. Zapisz projekt pod nazwą opisującą grę. Jeśli udostępniasz go w internecie, korzystaj z własnych materiałów albo zasobów, które wolno wykorzystać, i nie wpisuj do projektu prywatnych danych uczestników.

Uporządkuj komunikaty dla gracza

Wyświetl krótki komunikat wyjaśniający sterowanie i cel zabawy. Osoba uruchamiająca projekt pierwszy raz powinna wiedzieć, czego oczekujesz. Sprawdź też, czy komunikat o zakończeniu nie pojawia się wielokrotnie po zdobyciu wymaganej liczby punktów.