Scratch to środowisko do nauki programowania „klockami” (blokami), w którym układasz instrukcje jak puzzle. Zamiast pisać kod, przeciągasz bloki do obszaru skryptów, a efekt widzisz od razu na scenie.
Z czego składa się edytor Scratch?
W edytorze najczęściej wyróżnia się trzy główne części:
• Scena (Stage) – miejsce, gdzie „dzieje się” program (animacja, gra, prezentacja). 
• Paleta bloków (Block Palette) – lista dostępnych klocków, pogrupowanych w kategorie. 
• Obszar kodu / skryptów (Scripts/Code Area) – tutaj składasz bloki w działające programy. 
Dodatkowo (zwykle po prawej/dole) masz:
• Listę duszków (Sprites) – wybierasz, którego duszka programujesz.
• Zakładki projektu (typowo): Code (kod), Costumes (kostiumy) i Sounds (dźwięki).
• „Backpack” (Plecak) – do przenoszenia duszków, teł, dźwięków i fragmentów kodu między projektami.
Duszek, kostiumy i tła – najważniejsze pojęcia
• Duszek (sprite) to postać/obiekt w projekcie (np. kot, piłka, przycisk). Każdy duszek może mieć własne skrypty, kostiumy i dźwięki.
• Kostium (costume) to wygląd duszka. Zmiana kostiumów daje animację (np. chodzenie).
• Tło (backdrop) to „kostium” sceny – tło, na którym poruszają się duszki.
Kolory w Scratch – dlaczego bloki są kolorowe?
Bloki są kolorowane według kategorii, żeby szybciej je odnajdywać i rozumieć, do czego służą.
Najczęstsze kategorie bloków i ich kolory
- (Nazwy w polskim Scratchu mogą mieć lokalne tłumaczenia, ale sens jest ten sam.)
- Ruch (Motion) – niebieskie: poruszanie duszka, obrót, pozycja x/y.
- Wygląd (Looks) – fioletowe: dymki, zmiana kostiumu, efekty graficzne.
- Dźwięk (Sound) – różowe: odtwarzanie dźwięków, głośność, tempo.
- Zdarzenia (Events) – żółte: start programu (np. zielona flaga), komunikaty „nadaj/odbierz”.
- Kontrola (Control) – pomarańczowe: pętle, warunki, czekanie, klonowanie.
- Czujniki (Sensing) – jasnoniebieskie/cyjan: dotykanie, klawiatura, mysz, pytania/odpowiedzi.
- Operatory (Operators) – zielone: matematyka, porównania, logika, łączenie tekstu.
- Dane: zmienne i listy (Variables/Lists) – pomarańczowe/czerwone odcienie: wynik, punkty, czas, lista rekordów.
- Moje bloki (My Blocks) – różowe/fioletowe: własne procedury/funkcje tworzone przez autora projektu.
Kształty bloków – co oznaczają?
- Poza kolorem ważny jest kształt, bo podpowiada, jak blok się „składa” i do czego służy:
- „Czapka” (hat block) – blok startowy (np. „kiedy kliknięto zieloną flagę”).
- Blok akcji (stack) – zwykły krok programu, łączy się w pionowy stos.
- Blok warunku (boolean) – ma kształt sześciokąta, zwraca PRAWDA/FAŁSZ (np. „dotyka krawędzi?”).
- Blok wartości (reporter) – owalny, zwraca liczbę/tekst (np. „x pozycja”, „odpowiedź”).
- Blok „C” – ma „wnętrze” na inne bloki (pętle i warunki, np. „powtarzaj”, „jeżeli”).
Rozszerzenia (Extensions) – dodatkowe bloki
Scratch pozwala dołączać rozszerzenia (np. rysowanie pisakiem, muzyka, sprzęt typu micro:bit). Dodaje się je z poziomu edytora (zwykle przycisk „Dodaj rozszerzenie” na dole palety bloków).
Scena i współrzędne – jak Scratch „widzi” ekran?
- Scena ma stały rozmiar 480×360 i działa na układzie współrzędnych:
- środek sceny to (0, 0),
- x rośnie w prawo, y rośnie do góry,
- typowy zakres to x: -240…240 oraz y: -180…180.
Link do kursu:
https://www.youtube.com/@programowaniedladzieci6160/videos