Kategoria: 4 klasa

Cel lekcji

Ta lekcja przypomina zasady bezpiecznej i odpowiedzialnej pracy w pracowni komputerowej oraz wyjaśnia wymagania i kryteria oceniania na informatyce. Zasady obowiązują wszystkie klasy przez cały rok szkolny.

Po lekcji potrafisz przygotować stanowisko do pracy, bezpiecznie korzystać ze sprzętu i swojego konta oraz odpowiednio zareagować, gdy pojawi się problem.

Regulamin pracowni komputerowej

1. Z pracowni korzystamy wyłącznie w obecności nauczyciela lub osoby upoważnionej. Zachowujemy spokój i porządek.
2. Każdy uczeń pracuje przy stanowisku wyznaczonym przez nauczyciela. Zmiana miejsca wymaga jego zgody.
3. Przed rozpoczęciem zajęć sprawdzamy swoje stanowisko. Uszkodzenia, brakujące elementy i inne nieprawidłowości od razu zgłaszamy nauczycielowi.
4. Każdy uczeń otrzymuje indywidualny login i hasło. Logujemy się wyłącznie na własne konto.
5. Dane logowania zapisujemy w notesie przeznaczonym do szkoły. Notes mamy przy sobie i chronimy przed dostępem innych osób. Nie udostępniamy hasła kolegom i koleżankom.
6. Brak możliwości zalogowania się z powodu zapomnienia loginu lub hasła traktowany jest jako nieprzygotowanie do zajęć. Problemy techniczne zgłaszamy nauczycielowi od razu.
7. Uczeń może zgłosić jedno nieprzygotowanie w semestrze. Zgłasza je na początku lekcji, przed rozpoczęciem pracy.
8. Dbamy o przydzielone stanowisko. Jeśli nieprawidłowość zostanie zauważona dopiero podczas zajęć, nauczyciel może poprosić ucznia o wyjaśnienie sytuacji. Odpowiedzialność dotyczy szkód wynikających z niewłaściwego użytkowania sprzętu.
9. Nie przestawiamy, nie podłączamy, nie odłączamy ani nie demontujemy sprzętu komputerowego. Nie manipulujemy przy przewodach, gniazdach i elementach zasilania.
10. Nie instalujemy oprogramowania ani nie zmieniamy ustawień systemu i przeglądarek bez zgody nauczyciela.
11. Z programów, aplikacji i internetu korzystamy zgodnie z poleceniami nauczyciela i celem lekcji. Gry, filmy i portale społecznościowe są dozwolone tylko wtedy, gdy stanowią część zadania.
12. Nie wchodzimy na strony związane z pornografią, hazardem, przemocą ani innymi treściami nieodpowiednimi do zajęć szkolnych.
13. Korzystamy z legalnych materiałów i przestrzegamy praw autorskich. Nie przedstawiamy cudzej pracy jako własnej.
14. W pracowni nie jemy i nie pijemy.
15. Po zakończeniu zajęć zapisujemy pliki, wylogowujemy się ze swojego konta i porządkujemy stanowisko. Komputer wyłączamy zgodnie z poleceniem nauczyciela.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

BHP oznacza bezpieczeństwo i higienę pracy. Obejmuje ostrożne korzystanie ze sprzętu, prawidłową postawę oraz porządek wokół stanowiska.

• Siedzimy z plecami opartymi o oparcie krzesła i stopami opartymi o podłogę lub podnóżek.
• Ustawiamy ekran tak, aby czytać bez pochylania się i nadmiernego zbliżania twarzy do monitora.
• Podczas pisania i korzystania z myszy nie napinamy ramion i nie wyginamy mocno nadgarstków.
• Nie bujamy się na krzesłach, nie biegamy i nie przepychamy się między stanowiskami.
• Plecaki odkładamy tak, aby nie blokowały przejść ani wyjścia z sali.
• Podczas przerw wskazanych przez nauczyciela odrywamy wzrok od ekranu i zmieniamy pozycję ciała.
• Złe samopoczucie lub dyskomfort podczas pracy zgłaszamy nauczycielowi.

Co robić w razie problemu

Jeżeli komputer nie działa, program się zawiesił lub logowanie jest niemożliwe, zgłaszamy problem nauczycielowi. Wyjaśniamy, co się wydarzyło i jaki komunikat pojawił się na ekranie. Dalsze czynności wykonujemy zgodnie z jego wskazówkami.

Nie próbujemy samodzielnie naprawiać sprzętu.

Jeśli zauważymy uszkodzony przewód, rozlany płyn w pobliżu urządzeń, dym lub poczujemy zapach spalenizny:

1. Przerywamy pracę.
2. Odsuwamy się od zagrożenia i nie dotykamy urządzeń ani przewodów.
3. Natychmiast powiadamiamy nauczyciela.

W razie alarmu słuchamy poleceń nauczyciela i opuszczamy salę zgodnie z zasadami ewakuacji. Nie zatrzymujemy się, aby zapisywać pliki lub zabierać rzeczy.

Jak pracujemy na lekcji

Pracujemy spokojnie, słuchamy poleceń i czytamy instrukcję przed rozpoczęciem zadania. Staramy się samodzielnie rozwiązywać problemy, a gdy czegoś nie rozumiemy, pytamy. Korzystamy ze wskazówek i poprawiamy zauważone błędy.

Regularnie zapisujemy pliki we wskazanym miejscu i nadajemy im nazwy zgodne z poleceniem. Przed oddaniem pracy sprawdzamy, czy zawiera wszystkie wymagane elementy i czy można ją otworzyć.

Szanujemy swoją pracę oraz pracę innych osób. Nie otwieramy, nie zmieniamy i nie usuwamy cudzych plików. Podczas pracy zespołowej dzielimy się zadaniami i odpowiadamy za swoją część.

Bezpieczeństwo konta i korzystanie z internetu

Konto szkolne służy do nauki. Chronimy dostęp do niego i nie pozwalamy innym pracować w naszym imieniu.

• Nie udostępniamy hasła i nie zapisujemy go w widocznym miejscu przy komputerze.
• Nie korzystamy z kont innych uczniów.
• Nie podajemy danych osobowych na przypadkowych stronach.
• Nie otwieramy podejrzanych linków ani nie pobieramy nieznanych plików.
• Niepokojące treści i wiadomości zgłaszamy nauczycielowi.
• Po zakończeniu pracy wylogowujemy się z konta i używanych usług.

Wymagania na lekcjach informatyki

Uczeń powinien:

• mieć potrzebne materiały oraz notes z danymi logowania,
• być przygotowany do rozpoczęcia pracy,
• wykonywać zadania zgodnie z instrukcją,
• pracować systematycznie i zapisywać efekty swojej pracy,
• oddawać zadania w ustalonym terminie,
• przestrzegać regulaminu pracowni,
• powtarzać materiał z kolejnych lekcji.

Comiesięczny sprawdzian online

Raz w miesiącu odbywa się sprawdzian w wersji online, obejmujący materiał z czterech ostatnich lekcji.

Sprawdzian sprawdza wiedzę i umiejętności związane z omawianymi tematami. Uczeń wykonuje go samodzielnie, zgodnie z instrukcją nauczyciela.

Aby się przygotować, warto przejrzeć notatki, przypomnieć sobie poznane pojęcia oraz ponownie przeanalizować zadania wykonywane podczas czterech ostatnich lekcji. Problemy techniczne podczas sprawdzianu należy natychmiast zgłosić nauczycielowi.

Kryteria oceniania

Ocena z informatyki obejmuje wiedzę, umiejętności praktyczne, efekt wykonanej pracy oraz sposób realizacji zadań. Uwzględniane są również wkład pracy ucznia, jego postępy i osiągnięte wyniki.

Oceny są wystawiane zgodnie ze szkolnym systemem oceniania. Samodzielna praca nie wyklucza proszenia o pomoc — ważne jest rozumienie wykonywanych czynności i korzystanie z otrzymanych wskazówek.

Na co zwracam uwagę

• Czy uczeń zna i stosuje zasady pracowni.
• Czy bezpiecznie korzysta ze swojego konta i chroni hasło.
• Czy pracuje przy wyznaczonym stanowisku i dba o sprzęt.
• Czy rozumie zadanie i właściwie wykorzystuje poznane narzędzia.
• Czy wykonuje pracę starannie, samodzielnie i terminowo.
• Czy zapisuje pliki we właściwym miejscu.
• Czy systematycznie powtarza materiał i przygotowuje się do sprawdzianów online.
• Czy współpracuje z innymi i szanuje ich pracę.
• Czy poprawia błędy i robi postępy.
• Czy reaguje odpowiedzialnie, gdy pojawi się problem.

Konsekwencje nieprzestrzegania regulaminu

Naruszenie zasad może skutkować upomnieniem lub zgłoszeniem sprawy wychowawcy. W przypadku powtarzających się naruszeń stosowane są dalsze działania zgodne z regulaminem szkoły.

Pytania kontrolne z BHP

1. W czyjej obecności można korzystać z pracowni komputerowej?
2. Co należy sprawdzić przy swoim stanowisku przed rozpoczęciem pracy?
3. Co robisz, gdy zauważysz uszkodzenie sprzętu lub przewodu?
4. Dlaczego nie wolno samodzielnie podłączać, odłączać ani naprawiać urządzeń?
5. Dlaczego w pracowni komputerowej nie wolno jeść ani pić?
6. Jak powinna wyglądać prawidłowa pozycja ciała podczas pracy przy komputerze?
7. Gdzie należy odłożyć plecak, aby nie stwarzał zagrożenia?
8. Jak należy postąpić, gdy zauważysz dym lub poczujesz zapach spalenizny?
9. Jak należy zachować się po ogłoszeniu alarmu i poleceniu ewakuacji?
10. Jakie czynności należy wykonać przed opuszczeniem stanowiska po zakończeniu lekcji?

Cel lekcji

Po tej lekcji rozpoznajesz podstawowe części zestawu komputerowego, wyjaśniasz rolę monitora i wiesz, dlaczego smartfon też jest komputerem.

• opisujesz w prosty sposób, jak komputer przetwarza informacje,
• odróżniasz urządzenia wejścia od urządzeń wyjścia,
• wiesz, do czego służy monitor,
• rozpoznajesz komputer stacjonarny, laptop, tablet i smartfon.

Wstęp teoretyczny

Komputer to urządzenie, które przyjmuje informacje, przetwarza je według poleceń programu i pokazuje wynik. Gdy wpisujesz wyraz na klawiaturze, komputer odbiera litery. Gdy potem widzisz wyraz na ekranie, komputer przekazuje wynik do monitora.

Możesz zapamiętać prosty schemat: wejście → przetwarzanie → wyjście. Dane wejściowe wprowadzasz na przykład myszą, klawiaturą lub mikrofonem. Komputer je przetwarza, a wynik oglądasz na monitorze albo słyszysz w słuchawkach.

Dalsza część teoretyczna

Co dzieje się w komputerze?

W obudowie komputera działają podzespoły, które wykonują polecenia programów. Możesz porównać je do zespołu: procesor wykonuje obliczenia i polecenia, pamięć pomaga programom działać, a dysk przechowuje pliki. Nie musisz otwierać obudowy, aby korzystać z komputera – najważniejsze jest świadome używanie programów i dbanie o sprzęt.

Co znajduje się w obudowie?

1. Zasilacz – dostarcza prąd do pozostałych części komputera.
2. Płyta główna – łączy podzespoły i pozwala im współpracować.
3. Procesor (CPU) – wykonuje obliczenia i polecenia programów.
4. Pamięć RAM – jest pamięcią tymczasową dla uruchomionych programów.
5. Dysk – przechowuje pliki, programy i system operacyjny.
6. Napęd optyczny – odczytuje płyty CD lub DVD; w wielu nowych komputerach go nie ma.
7. Karta graficzna – przygotowuje obraz wyświetlany na monitorze.

Komputery mogą wyglądać inaczej niż na ilustracji. Na przykład laptop ma większość tych części w małej obudowie, a część komputerów nie ma osobnej karty graficznej ani napędu płyt.

Monitor – ekran komputera

Monitor jest urządzeniem wyjścia. Pokazuje to, co robi komputer: tekst, zdjęcia, filmy, gry, strony internetowe i przyciski programów. Monitor nie zapisuje plików i nie wykonuje obliczeń samodzielnie – wyświetla obraz przygotowany przez komputer.

Dbaj o oczy: siedź wygodnie, nie przysuwaj twarzy do ekranu i rób krótkie przerwy zgodnie z poleceniem nauczyciela. Jasność ekranu powinna być wygodna dla oczu, a nie oślepiająca.

Urządzenia wejścia, wyjścia i wejścia-wyjścia

Urządzenia wejścia przesyłają informacje do komputera:

• klawiatura – wpisuje litery, cyfry i polecenia,
• mysz – steruje wskaźnikiem na ekranie,
• mikrofon – przekazuje dźwięk,
• kamera – przekazuje obraz.

Urządzenia wyjścia przekazują wynik z komputera:

• monitor – pokazuje obraz,
• drukarka – przenosi tekst lub obraz na papier,
• głośniki i słuchawki – odtwarzają dźwięk.

Niektóre urządzenia wykonują oba zadania. Na przykład słuchawki z mikrofonem pozwalają słyszeć dźwięk i przesyłać swój głos. Pendrive może odbierać oraz przekazywać pliki między komputerami.

Komputery wokół nas

Komputer stacjonarny zwykle stoi na biurku i składa się z osobnych elementów. Laptop można zamknąć i przenosić. Tablet obsługuje się głównie ekranem dotykowym. Każde z tych urządzeń przetwarza dane i uruchamia programy.

Telefon komórkowy, czyli smartfon, także jest małym komputerem. Ma procesor, pamięć, ekran, aparat, mikrofon i programy nazywane aplikacjami. Ekran dotykowy smartfona jest jednocześnie urządzeniem wejścia i wyjścia: dotykasz go, aby wydać polecenie, i widzisz na nim wynik. W szkole korzystaj ze smartfona tylko wtedy, gdy nauczyciel na to pozwoli.

Linki do ciekawych stron

• Code.org – filmy o informatyce – krótkie materiały o tym, jak działają komputery i programowanie.
• Code.org – ćwiczenia i kursy informatyczne dla uczniów.
• Jak podłączyć dodatkowy ekran – strona Microsoftu pokazująca, jak komputer współpracuje z monitorem.

Podsumowanie

Komputer odbiera dane, przetwarza je i przekazuje wynik. Klawiatura, mysz, mikrofon i kamera to urządzenia wejścia. Monitor, drukarka, głośniki i słuchawki to urządzenia wyjścia. Smartfon jest komputerem mobilnym, ponieważ uruchamia aplikacje, przetwarza dane i komunikuje się z użytkownikiem.

Pytania kontrolne

1. Jak brzmi prosty schemat działania komputera?
2. Czy klawiatura jest urządzeniem wejścia czy wyjścia?
3. Dlaczego monitor jest urządzeniem wyjścia?
4. Podaj dwa przykłady urządzeń wejścia.
5. Podaj dwa przykłady urządzeń wyjścia.
6. Jakie dwa zadania wykonują słuchawki z mikrofonem?
7. Czym różni się komputer stacjonarny od laptopa?
8. Dlaczego smartfon można nazwać komputerem?
9. Co robi procesor?
10. Do czego służy pamięć RAM?
11. Jaką funkcję pełni dysk w komputerze?
12. Co łączy płyta główna?
13. Który element dostarcza prąd do części komputera?
14. Co przygotowuje karta graficzna?
15. Do czego służy napęd optyczny?
16. Czy każdy nowy komputer ma napęd CD lub DVD?
17. Jaka część komputera wyświetla tekst i obraz?
18. Jakim urządzeniem jest mikrofon?
19. Dlaczego ekran smartfona jest urządzeniem wejścia i wyjścia?
20. W jakiej sytuacji możesz użyć smartfona podczas lekcji?

Materiał dla klas 4, 5 i 6. Zdjęcia, ilustracje w grach, znaki na stronach internetowych i projekty przedmiotów mają coś wspólnego: należą do świata grafiki komputerowej. Komputer pozwala tworzyć obrazy, zmieniać je oraz projektować obiekty, które możemy oglądać z różnych stron. Jak to działa? Poznajmy dwa rodzaje grafiki i zbudujmy pierwszy model 3D!

Grafika rastrowa — obraz z małych punktów

Wyobraź sobie mozaikę z tysięcy kolorowych kafelków. Z bliska widzisz pojedyncze elementy, ale z daleka tworzą one cały obraz. Podobnie działa grafika rastrowa: składa się z małych punktów nazywanych pikselami. Każdy piksel ma swój kolor.

Zdjęcie z telefonu jest przykładem grafiki rastrowej. Może mieć szerokość 4000 pikseli i wysokość 3000 pikseli. Wymiary obrazu w pikselach mówią, z ilu punktów jest on zbudowany.

Gdy mocno powiększysz mały obraz rastrowy, możesz zobaczyć kwadraciki albo rozmyte krawędzie. Samo powiększenie nie przywróci szczegółów, których wcześniej w nim nie było.

Grafika rastrowa świetnie sprawdza się w zdjęciach i cyfrowych obrazach pełnych cieni oraz kolorów. Popularne formaty takich plików to JPG i PNG.

Grafika wektorowa — obraz opisany kształtami

A teraz wyobraź sobie instrukcję: „Narysuj niebieskie koło, a pod nim czerwony prostokąt”. Komputer zna kształty, ich wielkość, położenie i kolory. Na tej zasadzie działa grafika wektorowa, która zapisuje obraz za pomocą opisów figur, linii i krzywych.

Kiedy powiększasz rysunek wektorowy, komputer ponownie oblicza jego wygląd. Dzięki temu krawędzie pozostają gładkie. Ten sam znak można umieścić na małej naklejce i na dużym plakacie.

Grafika wektorowa nadaje się szczególnie do tworzenia logo, ikon, schematów i prostych ilustracji. Jednym z popularnych formatów jest SVG.

Zapamiętaj: raster przypomina mozaikę, a wektor — przepis na narysowanie kształtów.

Od płaskiego rysunku do przestrzeni

Obraz 2D ma dwa wymiary: szerokość i wysokość. Model 3D ma również głębokość. Dzięki temu możemy obejrzeć go z przodu, z boku, z góry i z tyłu.

Koło jest figurą płaską, a kula jest bryłą. Kwadrat jest płaski, a sześcian zajmuje przestrzeń. Tworzenie cyfrowych brył i nadawanie im odpowiednich kształtów nazywamy modelowaniem 3D.

Podział na grafikę rastrową i wektorową dotyczy sposobu zapisywania obrazu. Określenia 2D i 3D mówią natomiast o wymiarach. To dwa różne podziały — na przykład zdjęcie modelu 3D może być obrazem rastrowym.

Czym jest Tinkercad?

Tinkercad to bezpłatna aplikacja firmy Autodesk, w której można projektować modele 3D w przeglądarce internetowej. Nadaje się do nauki projektowania, także dla osób początkujących. Informacje producenta.

Budowanie w Tinkercadzie przypomina układanie z klocków. Zaczynasz od prostych brył, takich jak prostopadłościany, walce i kule. Możesz z nich stworzyć domek, robota, breloczek albo własny pojazd.

Litery CAD oznaczają projektowanie wspomagane komputerowo. Komputer pomaga więc zamienić pomysł w dokładny projekt.

Otwórz Tinkercad. Podczas lekcji skorzystaj ze sposobu dołączenia wskazanego przez nauczyciela.

Jak powstaje model 3D?

Najpierw wybierasz bryłę i umieszczasz ją na płaszczyźnie roboczej, czyli wirtualnym stole do projektowania. Następnie zmieniasz jej wymiary, przesuwasz ją lub obracasz. Kolejne bryły stają się następnymi częściami modelu.

W Tinkercadzie przydają się szczególnie trzy działania:

• Duplikowanie — tworzenie kopii, na przykład drugiego koła pojazdu.
• Wyrównywanie — dokładne ustawianie elementów względem siebie.
• Grupowanie — łączenie wybranych kształtów w jeden obiekt.

Możesz też wycinać fragmenty brył. Służy do tego kształt ustawiony jako otwór. Kiedy połączysz go przez grupowanie z pełną bryłą, usunie część, na którą nachodzi. Tak powstaje na przykład otwór w koraliku. Te narzędzia opisują materiały edukacyjne Tinkercada (PDF).

Ćwiczenie: zaprojektuj własny breloczek

Zaprojektuj prostokątny breloczek z inicjałem. Oto przykładowe wymiary i kolejność pracy:

1. Zrób podstawę. Umieść prostopadłościan na płaszczyźnie roboczej. Nadaj mu długość 50 mm, szerokość 25 mm i wysokość 4 mm.
2. Przygotuj otwór. Dodaj pionowy walec o średnicy 5 mm i wysokości 8 mm. Ustaw go tak, aby przechodził przez całą grubość podstawy. Jego środek umieść około 7 mm od krótszej krawędzi i w połowie szerokości podstawy.
3. Wytnij otwór. Zmień walec w „otwór”, zaznacz go razem z podstawą i zgrupuj oba elementy.
4. Dodaj inicjał. Wstaw kształt tekstowy i wpisz literę. Dopasuj jej rozmiar do podstawy.
5. Połącz literę z podstawą. Umieść ją tak, aby wystawała ponad powierzchnię i lekko zagłębiała się w podstawie. Nie powinna unosić się w powietrzu.
6. Sprawdź projekt. Obejrzyj model z góry i z boku. Upewnij się, że otwór jest drożny, a litera łączy się z podstawą. Zgrupuj gotowe części.

Wyzwanie dodatkowe: dodaj gwiazdkę, zmień kształt podstawy albo zaprojektuj pasujący breloczek dla kolegi lub koleżanki.

Model można oglądać na ekranie. Jeśli ma powstać prawdziwy przedmiot, potrzebna jest jeszcze drukarka 3D i przygotowanie pliku w programie, który podzieli model na warstwy oraz opracuje instrukcje drukowania.

Sprawdź, co już wiesz

1. Jak nazywają się małe punkty tworzące obraz rastrowy?
2. Dlaczego grafika wektorowa sprawdza się przy projektowaniu logo?
3. Czym różni się koło od kuli?
4. Jak można wykonać otwór w modelu w Tinkercadzie?
5. Jaki przedmiot zaprojektujesz z prostopadłościanów, walców i kul?