Klasa 4 – Lekcja 2: Komputer, monitor i smartfon
Cel lekcji
Po tej lekcji rozpoznajesz podstawowe części zestawu komputerowego, wyjaśniasz rolę monitora i wiesz, dlaczego smartfon też jest komputerem.
- opisujesz w prosty sposób, jak komputer przetwarza informacje,
- odróżniasz urządzenia wejścia od urządzeń wyjścia,
- wiesz, do czego służy monitor,
- rozpoznajesz komputer stacjonarny, laptop, tablet i smartfon.
Wstęp teoretyczny
Komputer to urządzenie, które przyjmuje informacje, przetwarza je według poleceń programu i pokazuje wynik. Gdy wpisujesz wyraz na klawiaturze, komputer odbiera litery. Gdy potem widzisz wyraz na ekranie, komputer przekazuje wynik do monitora.
Możesz zapamiętać prosty schemat: wejście → przetwarzanie → wyjście. Dane wejściowe wprowadzasz na przykład myszą, klawiaturą lub mikrofonem. Komputer je przetwarza, a wynik oglądasz na monitorze albo słyszysz w słuchawkach.
Dalsza część teoretyczna
Co dzieje się w komputerze?
W obudowie komputera działają podzespoły, które wykonują polecenia programów. Możesz porównać je do zespołu: procesor wykonuje obliczenia i polecenia, pamięć pomaga programom działać, a dysk przechowuje pliki. Nie musisz otwierać obudowy, aby korzystać z komputera – najważniejsze jest świadome używanie programów i dbanie o sprzęt.
Co znajduje się w obudowie?
- Zasilacz – dostarcza prąd do pozostałych części komputera.
- Płyta główna – łączy podzespoły i pozwala im współpracować.
- Procesor (CPU) – wykonuje obliczenia i polecenia programów.
- Pamięć RAM – jest pamięcią tymczasową dla uruchomionych programów.
- Dysk – przechowuje pliki, programy i system operacyjny.
- Napęd optyczny – odczytuje płyty CD lub DVD; w wielu nowych komputerach go nie ma.
- Karta graficzna – przygotowuje obraz wyświetlany na monitorze.
Komputery mogą wyglądać inaczej niż na ilustracji. Na przykład laptop ma większość tych części w małej obudowie, a część komputerów nie ma osobnej karty graficznej ani napędu płyt.
Monitor – ekran komputera
Monitor jest urządzeniem wyjścia. Pokazuje to, co robi komputer: tekst, zdjęcia, filmy, gry, strony internetowe i przyciski programów. Monitor nie zapisuje plików i nie wykonuje obliczeń samodzielnie – wyświetla obraz przygotowany przez komputer.
Dbaj o oczy: siedź wygodnie, nie przysuwaj twarzy do ekranu i rób krótkie przerwy zgodnie z poleceniem nauczyciela. Jasność ekranu powinna być wygodna dla oczu, a nie oślepiająca.
Urządzenia wejścia, wyjścia i wejścia-wyjścia
Urządzenia wejścia przesyłają informacje do komputera:
- klawiatura – wpisuje litery, cyfry i polecenia,
- mysz – steruje wskaźnikiem na ekranie,
- mikrofon – przekazuje dźwięk,
- kamera – przekazuje obraz.
Urządzenia wyjścia przekazują wynik z komputera:
- monitor – pokazuje obraz,
- drukarka – przenosi tekst lub obraz na papier,
- głośniki i słuchawki – odtwarzają dźwięk.
Niektóre urządzenia wykonują oba zadania. Na przykład słuchawki z mikrofonem pozwalają słyszeć dźwięk i przesyłać swój głos. Pendrive może odbierać oraz przekazywać pliki między komputerami.
Komputery wokół nas
Komputer stacjonarny zwykle stoi na biurku i składa się z osobnych elementów. Laptop można zamknąć i przenosić. Tablet obsługuje się głównie ekranem dotykowym. Każde z tych urządzeń przetwarza dane i uruchamia programy.
Telefon komórkowy, czyli smartfon, także jest małym komputerem. Ma procesor, pamięć, ekran, aparat, mikrofon i programy nazywane aplikacjami. Ekran dotykowy smartfona jest jednocześnie urządzeniem wejścia i wyjścia: dotykasz go, aby wydać polecenie, i widzisz na nim wynik. W szkole korzystaj ze smartfona tylko wtedy, gdy nauczyciel na to pozwoli.
Linki do ciekawych stron
- Code.org – filmy o informatyce – krótkie materiały o tym, jak działają komputery i programowanie.
- Code.org – ćwiczenia i kursy informatyczne dla uczniów.
- Jak podłączyć dodatkowy ekran – strona Microsoftu pokazująca, jak komputer współpracuje z monitorem.
Podsumowanie
Komputer odbiera dane, przetwarza je i przekazuje wynik. Klawiatura, mysz, mikrofon i kamera to urządzenia wejścia. Monitor, drukarka, głośniki i słuchawki to urządzenia wyjścia. Smartfon jest komputerem mobilnym, ponieważ uruchamia aplikacje, przetwarza dane i komunikuje się z użytkownikiem.
Pytania kontrolne
- Jak brzmi prosty schemat działania komputera?
- Czy klawiatura jest urządzeniem wejścia czy wyjścia?
- Dlaczego monitor jest urządzeniem wyjścia?
- Podaj dwa przykłady urządzeń wejścia.
- Podaj dwa przykłady urządzeń wyjścia.
- Jakie dwa zadania wykonują słuchawki z mikrofonem?
- Czym różni się komputer stacjonarny od laptopa?
- Dlaczego smartfon można nazwać komputerem?
- Co robi procesor?
- Do czego służy pamięć RAM?
- Jaką funkcję pełni dysk w komputerze?
- Co łączy płyta główna?
- Który element dostarcza prąd do części komputera?
- Co przygotowuje karta graficzna?
- Do czego służy napęd optyczny?
- Czy każdy nowy komputer ma napęd CD lub DVD?
- Jaka część komputera wyświetla tekst i obraz?
- Jakim urządzeniem jest mikrofon?
- Dlaczego ekran smartfona jest urządzeniem wejścia i wyjścia?
- W jakiej sytuacji możesz użyć smartfona podczas lekcji?