Cel lekcji

Ta lekcja przypomina zasady bezpiecznej i odpowiedzialnej pracy w pracowni komputerowej oraz wyjaśnia wymagania i kryteria oceniania na informatyce. Zasady obowiązują wszystkie klasy przez cały rok szkolny.

Po lekcji potrafisz przygotować stanowisko do pracy, bezpiecznie korzystać ze sprzętu i swojego konta oraz odpowiednio zareagować, gdy pojawi się problem.

Regulamin pracowni komputerowej

1. Z pracowni korzystamy wyłącznie w obecności nauczyciela lub osoby upoważnionej. Zachowujemy spokój i porządek.
2. Każdy uczeń pracuje przy stanowisku wyznaczonym przez nauczyciela. Zmiana miejsca wymaga jego zgody.
3. Przed rozpoczęciem zajęć sprawdzamy swoje stanowisko. Uszkodzenia, brakujące elementy i inne nieprawidłowości od razu zgłaszamy nauczycielowi.
4. Każdy uczeń otrzymuje indywidualny login i hasło. Logujemy się wyłącznie na własne konto.
5. Dane logowania zapisujemy w notesie przeznaczonym do szkoły. Notes mamy przy sobie i chronimy przed dostępem innych osób. Nie udostępniamy hasła kolegom i koleżankom.
6. Brak możliwości zalogowania się z powodu zapomnienia loginu lub hasła traktowany jest jako nieprzygotowanie do zajęć. Problemy techniczne zgłaszamy nauczycielowi od razu.
7. Uczeń może zgłosić jedno nieprzygotowanie w semestrze. Zgłasza je na początku lekcji, przed rozpoczęciem pracy.
8. Dbamy o przydzielone stanowisko. Jeśli nieprawidłowość zostanie zauważona dopiero podczas zajęć, nauczyciel może poprosić ucznia o wyjaśnienie sytuacji. Odpowiedzialność dotyczy szkód wynikających z niewłaściwego użytkowania sprzętu.
9. Nie przestawiamy, nie podłączamy, nie odłączamy ani nie demontujemy sprzętu komputerowego. Nie manipulujemy przy przewodach, gniazdach i elementach zasilania.
10. Nie instalujemy oprogramowania ani nie zmieniamy ustawień systemu i przeglądarek bez zgody nauczyciela.
11. Z programów, aplikacji i internetu korzystamy zgodnie z poleceniami nauczyciela i celem lekcji. Gry, filmy i portale społecznościowe są dozwolone tylko wtedy, gdy stanowią część zadania.
12. Nie wchodzimy na strony związane z pornografią, hazardem, przemocą ani innymi treściami nieodpowiednimi do zajęć szkolnych.
13. Korzystamy z legalnych materiałów i przestrzegamy praw autorskich. Nie przedstawiamy cudzej pracy jako własnej.
14. W pracowni nie jemy i nie pijemy.
15. Po zakończeniu zajęć zapisujemy pliki, wylogowujemy się ze swojego konta i porządkujemy stanowisko. Komputer wyłączamy zgodnie z poleceniem nauczyciela.

Bezpieczeństwo i higiena pracy

BHP oznacza bezpieczeństwo i higienę pracy. Obejmuje ostrożne korzystanie ze sprzętu, prawidłową postawę oraz porządek wokół stanowiska.

• Siedzimy z plecami opartymi o oparcie krzesła i stopami opartymi o podłogę lub podnóżek.
• Ustawiamy ekran tak, aby czytać bez pochylania się i nadmiernego zbliżania twarzy do monitora.
• Podczas pisania i korzystania z myszy nie napinamy ramion i nie wyginamy mocno nadgarstków.
• Nie bujamy się na krzesłach, nie biegamy i nie przepychamy się między stanowiskami.
• Plecaki odkładamy tak, aby nie blokowały przejść ani wyjścia z sali.
• Podczas przerw wskazanych przez nauczyciela odrywamy wzrok od ekranu i zmieniamy pozycję ciała.
• Złe samopoczucie lub dyskomfort podczas pracy zgłaszamy nauczycielowi.

Co robić w razie problemu

Jeżeli komputer nie działa, program się zawiesił lub logowanie jest niemożliwe, zgłaszamy problem nauczycielowi. Wyjaśniamy, co się wydarzyło i jaki komunikat pojawił się na ekranie. Dalsze czynności wykonujemy zgodnie z jego wskazówkami.

Nie próbujemy samodzielnie naprawiać sprzętu.

Jeśli zauważymy uszkodzony przewód, rozlany płyn w pobliżu urządzeń, dym lub poczujemy zapach spalenizny:

1. Przerywamy pracę.
2. Odsuwamy się od zagrożenia i nie dotykamy urządzeń ani przewodów.
3. Natychmiast powiadamiamy nauczyciela.

W razie alarmu słuchamy poleceń nauczyciela i opuszczamy salę zgodnie z zasadami ewakuacji. Nie zatrzymujemy się, aby zapisywać pliki lub zabierać rzeczy.

Jak pracujemy na lekcji

Pracujemy spokojnie, słuchamy poleceń i czytamy instrukcję przed rozpoczęciem zadania. Staramy się samodzielnie rozwiązywać problemy, a gdy czegoś nie rozumiemy, pytamy. Korzystamy ze wskazówek i poprawiamy zauważone błędy.

Regularnie zapisujemy pliki we wskazanym miejscu i nadajemy im nazwy zgodne z poleceniem. Przed oddaniem pracy sprawdzamy, czy zawiera wszystkie wymagane elementy i czy można ją otworzyć.

Szanujemy swoją pracę oraz pracę innych osób. Nie otwieramy, nie zmieniamy i nie usuwamy cudzych plików. Podczas pracy zespołowej dzielimy się zadaniami i odpowiadamy za swoją część.

Bezpieczeństwo konta i korzystanie z internetu

Konto szkolne służy do nauki. Chronimy dostęp do niego i nie pozwalamy innym pracować w naszym imieniu.

• Nie udostępniamy hasła i nie zapisujemy go w widocznym miejscu przy komputerze.
• Nie korzystamy z kont innych uczniów.
• Nie podajemy danych osobowych na przypadkowych stronach.
• Nie otwieramy podejrzanych linków ani nie pobieramy nieznanych plików.
• Niepokojące treści i wiadomości zgłaszamy nauczycielowi.
• Po zakończeniu pracy wylogowujemy się z konta i używanych usług.

Wymagania na lekcjach informatyki

Uczeń powinien:

• mieć potrzebne materiały oraz notes z danymi logowania,
• być przygotowany do rozpoczęcia pracy,
• wykonywać zadania zgodnie z instrukcją,
• pracować systematycznie i zapisywać efekty swojej pracy,
• oddawać zadania w ustalonym terminie,
• przestrzegać regulaminu pracowni,
• powtarzać materiał z kolejnych lekcji.

Comiesięczny sprawdzian online

Raz w miesiącu odbywa się sprawdzian w wersji online, obejmujący materiał z czterech ostatnich lekcji.

Sprawdzian sprawdza wiedzę i umiejętności związane z omawianymi tematami. Uczeń wykonuje go samodzielnie, zgodnie z instrukcją nauczyciela.

Aby się przygotować, warto przejrzeć notatki, przypomnieć sobie poznane pojęcia oraz ponownie przeanalizować zadania wykonywane podczas czterech ostatnich lekcji. Problemy techniczne podczas sprawdzianu należy natychmiast zgłosić nauczycielowi.

Kryteria oceniania

Ocena z informatyki obejmuje wiedzę, umiejętności praktyczne, efekt wykonanej pracy oraz sposób realizacji zadań. Uwzględniane są również wkład pracy ucznia, jego postępy i osiągnięte wyniki.

Oceny są wystawiane zgodnie ze szkolnym systemem oceniania. Samodzielna praca nie wyklucza proszenia o pomoc — ważne jest rozumienie wykonywanych czynności i korzystanie z otrzymanych wskazówek.

Na co zwracam uwagę

• Czy uczeń zna i stosuje zasady pracowni.
• Czy bezpiecznie korzysta ze swojego konta i chroni hasło.
• Czy pracuje przy wyznaczonym stanowisku i dba o sprzęt.
• Czy rozumie zadanie i właściwie wykorzystuje poznane narzędzia.
• Czy wykonuje pracę starannie, samodzielnie i terminowo.
• Czy zapisuje pliki we właściwym miejscu.
• Czy systematycznie powtarza materiał i przygotowuje się do sprawdzianów online.
• Czy współpracuje z innymi i szanuje ich pracę.
• Czy poprawia błędy i robi postępy.
• Czy reaguje odpowiedzialnie, gdy pojawi się problem.

Konsekwencje nieprzestrzegania regulaminu

Naruszenie zasad może skutkować upomnieniem lub zgłoszeniem sprawy wychowawcy. W przypadku powtarzających się naruszeń stosowane są dalsze działania zgodne z regulaminem szkoły.

Pytania kontrolne z BHP

1. W czyjej obecności można korzystać z pracowni komputerowej?
2. Co należy sprawdzić przy swoim stanowisku przed rozpoczęciem pracy?
3. Co robisz, gdy zauważysz uszkodzenie sprzętu lub przewodu?
4. Dlaczego nie wolno samodzielnie podłączać, odłączać ani naprawiać urządzeń?
5. Dlaczego w pracowni komputerowej nie wolno jeść ani pić?
6. Jak powinna wyglądać prawidłowa pozycja ciała podczas pracy przy komputerze?
7. Gdzie należy odłożyć plecak, aby nie stwarzał zagrożenia?
8. Jak należy postąpić, gdy zauważysz dym lub poczujesz zapach spalenizny?
9. Jak należy zachować się po ogłoszeniu alarmu i poleceniu ewakuacji?
10. Jakie czynności należy wykonać przed opuszczeniem stanowiska po zakończeniu lekcji?

Cel lekcji

Na tej lekcji nauczysz się porządkować pliki w systemie Windows. Wszystkie ćwiczenia wykonasz w jednym folderze ćwiczeniowym.

• rozpoznasz pliki, foldery i rozszerzenia nazw plików,
• dowiesz się, co oznacza rozmiar pliku,
• użyjesz skrótów do zaznaczania, kopiowania, wklejania, usuwania i cofania czynności,
• posortujesz, wyszukasz i skompresujesz pliki.

Wstęp teoretyczny: plik i folder

Plik to zapis informacji w komputerze. Może zawierać tekst, zdjęcie, rysunek, muzykę, film albo prezentację. Po kropce w nazwie pliku znajduje się zwykle rozszerzenie, które podpowiada, jaki to typ pliku.

• tekst.txt – zwykły plik tekstowy,
• obraz.bmp – plik graficzny,
• zdjecie.jpg – plik ze zdjęciem,
• prezentacja.pptx – prezentacja,
• moja_paczka.zip – skompresowane archiwum plików.

Folder działa jak podpisana teczka. Przechowuje pliki, dzięki czemu łatwiej je odnaleźć. W dzisiejszym ćwiczeniu użyjesz jednego folderu o nazwie Pliki_Imię.

Waga pliku, czyli jego rozmiar

Rozmiar pliku mówi, ile miejsca zajmuje on w pamięci komputera. Podajemy go w bajtach (B), kilobajtach (KB), megabajtach (MB) i gigabajtach (GB). Plik tekst.txt jest zwykle mały, a zdjęcie lub film może zajmować dużo więcej miejsca. Duże pliki mogą kopiować się i wysyłać dłużej.

Kompresja plików

Kompresja to pakowanie jednego albo wielu plików do archiwum, na przykład .zip. Taka paczka ułatwia wysłanie kilku plików naraz i czasem zajmuje mniej miejsca. Najbardziej zmniejszają się zwykle pliki tekstowe; zdjęcia .jpg są już skompresowane, więc ich rozmiar może prawie się nie zmienić.

Po utworzeniu archiwum pliki źródłowe nadal zostają w folderze. Nie usuwaj ich, dopóki nie sprawdzisz, czy paczka .zip została utworzona poprawnie.

Skróty klawiszowe do pracy z plikami

Ćwiczenie: misja „jeden folder”

Pracuj tylko w folderze Pliki_Imię, utworzonym w miejscu wskazanym przez nauczyciela. Nie twórz podfolderów i nie zmieniaj plików innych osób.

1. Przygotuj folder i pliki

1. Otwórz Eksplorator plików i przejdź do miejsca wskazanego przez nauczyciela.
2. W pustym miejscu kliknij prawym przyciskiem myszy, wybierz Nowy → Folder i nazwij go Pliki_Imię.
3. Otwórz ten folder. W nim utwórz trzy dokumenty tekstowe: plan.txt, notatka.txt i do_usuniecia.txt.
4. Otwórz plan.txt, wpisz swoje imię i zapisz plik skrótem Ctrl + S.

2. Zaznacz i skopiuj plik

1. Naciśnij Ctrl + A i zobacz, że wszystkie pliki w folderze zostały zaznaczone. Kliknij w puste miejsce, aby je odznaczyć.
2. Zaznacz plik plan.txt. Naciśnij Ctrl + C, a następnie Ctrl + V.
3. W tym samym folderze pojawi się kopia pliku. Dzisiaj nie używaj Ctrl + X, ponieważ całe ćwiczenie wykonujesz w jednym folderze.

3. Posortuj i wyszukaj pliki

1. Kliknij prawym przyciskiem myszy w puste miejsce w folderze i wybierz Sortuj według → Nazwy.
2. Sprawdź też sortowanie według Typu i Daty modyfikacji.
3. W polu wyszukiwania wpisz plan, aby odnaleźć plik plan.txt i jego kopię.
4. Wpisz *.txt, aby wyświetlić wszystkie pliki tekstowe w tym folderze.

Sortowanie zmienia tylko kolejność plików na ekranie. Nie przenosi ich i niczego nie usuwa. Gwiazdka w zapisie *.txt oznacza dowolną nazwę pliku zakończoną rozszerzeniem .txt.

4. Spakuj pliki do archiwum ZIP

1. Przytrzymaj Ctrl i zaznacz plan.txt oraz notatka.txt.
2. Kliknij zaznaczenie prawym przyciskiem myszy.
3. W systemie Windows 11 wybierz Kompresuj do pliku ZIP. W systemie Windows 10 wybierz Wyślij do → Folder skompresowany (zip).
4. Nazwij utworzoną paczkę moja_paczka.zip. Powinna pojawić się w tym samym folderze ćwiczeniowym.

5. Usuń plik i cofnij usunięcie

1. Zaznacz plik do_usuniecia.txt.
2. Naciśnij Delete. Plik trafi do Kosza.
3. Od razu naciśnij Ctrl + Z. Plik powinien wrócić do folderu.

Linki do ciekawych stron

• Skróty klawiaturowe w systemie Windows – Microsoft Support
• Pakowanie i rozpakowywanie plików ZIP – Microsoft Support

Podsumowanie

Pliki przechowują informacje, a folder pomaga je uporządkować. W jednym folderze możesz tworzyć, kopiować, sortować, wyszukiwać, pakować i bezpiecznie usuwać własne pliki. Przed użyciem skrótów zawsze sprawdzaj, co jest zaznaczone.

Pytania kontrolne

1. Czym różni się plik od folderu?
2. Co oznacza rozszerzenie .txt?
3. Jakim typem pliku jest obraz.bmp?
4. Co informuje nas rozmiar pliku?
5. Dlaczego duży plik może kopiować się dłużej?
6. Na czym polega kompresja plików?
7. Jakie rozszerzenie ma typowe archiwum ZIP?
8. Czy po utworzeniu archiwum ZIP należy od razu usuwać pliki źródłowe?
9. Co robi skrót Ctrl + A?
10. Jakim skrótem skopiujesz zaznaczony plik?
11. Jakim skrótem wkleisz skopiowany plik?
12. Co robi skrót Ctrl + X?
13. Co robi klawisz Delete?
14. Jakim skrótem cofniesz ostatnią czynność?
15. Jak nazywa się jedyny folder używany w ćwiczeniu?
16. Czy sortowanie przenosi pliki do innych folderów?
17. Według jakich trzech cech możesz posortować pliki w tym ćwiczeniu?
18. Co wpiszesz w polu wyszukiwania, aby znaleźć wszystkie pliki tekstowe?
19. Jak utworzyć plik moja_paczka.zip?
20. Co zrobisz, gdy przez pomyłkę usuniesz plik do_usuniecia.txt?

Materiał dla klas 4, 5 i 6. Zdjęcia, ilustracje w grach, znaki na stronach internetowych i projekty przedmiotów mają coś wspólnego: należą do świata grafiki komputerowej. Komputer pozwala tworzyć obrazy, zmieniać je oraz projektować obiekty, które możemy oglądać z różnych stron. Jak to działa? Poznajmy dwa rodzaje grafiki i zbudujmy pierwszy model 3D!

Grafika rastrowa — obraz z małych punktów

Wyobraź sobie mozaikę z tysięcy kolorowych kafelków. Z bliska widzisz pojedyncze elementy, ale z daleka tworzą one cały obraz. Podobnie działa grafika rastrowa: składa się z małych punktów nazywanych pikselami. Każdy piksel ma swój kolor.

Zdjęcie z telefonu jest przykładem grafiki rastrowej. Może mieć szerokość 4000 pikseli i wysokość 3000 pikseli. Wymiary obrazu w pikselach mówią, z ilu punktów jest on zbudowany.

Gdy mocno powiększysz mały obraz rastrowy, możesz zobaczyć kwadraciki albo rozmyte krawędzie. Samo powiększenie nie przywróci szczegółów, których wcześniej w nim nie było.

Grafika rastrowa świetnie sprawdza się w zdjęciach i cyfrowych obrazach pełnych cieni oraz kolorów. Popularne formaty takich plików to JPG i PNG.

Grafika wektorowa — obraz opisany kształtami

A teraz wyobraź sobie instrukcję: „Narysuj niebieskie koło, a pod nim czerwony prostokąt”. Komputer zna kształty, ich wielkość, położenie i kolory. Na tej zasadzie działa grafika wektorowa, która zapisuje obraz za pomocą opisów figur, linii i krzywych.

Kiedy powiększasz rysunek wektorowy, komputer ponownie oblicza jego wygląd. Dzięki temu krawędzie pozostają gładkie. Ten sam znak można umieścić na małej naklejce i na dużym plakacie.

Grafika wektorowa nadaje się szczególnie do tworzenia logo, ikon, schematów i prostych ilustracji. Jednym z popularnych formatów jest SVG.

Zapamiętaj: raster przypomina mozaikę, a wektor — przepis na narysowanie kształtów.

Od płaskiego rysunku do przestrzeni

Obraz 2D ma dwa wymiary: szerokość i wysokość. Model 3D ma również głębokość. Dzięki temu możemy obejrzeć go z przodu, z boku, z góry i z tyłu.

Koło jest figurą płaską, a kula jest bryłą. Kwadrat jest płaski, a sześcian zajmuje przestrzeń. Tworzenie cyfrowych brył i nadawanie im odpowiednich kształtów nazywamy modelowaniem 3D.

Podział na grafikę rastrową i wektorową dotyczy sposobu zapisywania obrazu. Określenia 2D i 3D mówią natomiast o wymiarach. To dwa różne podziały — na przykład zdjęcie modelu 3D może być obrazem rastrowym.

Czym jest Tinkercad?

Tinkercad to bezpłatna aplikacja firmy Autodesk, w której można projektować modele 3D w przeglądarce internetowej. Nadaje się do nauki projektowania, także dla osób początkujących. Informacje producenta.

Budowanie w Tinkercadzie przypomina układanie z klocków. Zaczynasz od prostych brył, takich jak prostopadłościany, walce i kule. Możesz z nich stworzyć domek, robota, breloczek albo własny pojazd.

Litery CAD oznaczają projektowanie wspomagane komputerowo. Komputer pomaga więc zamienić pomysł w dokładny projekt.

Otwórz Tinkercad. Podczas lekcji skorzystaj ze sposobu dołączenia wskazanego przez nauczyciela.

Jak powstaje model 3D?

Najpierw wybierasz bryłę i umieszczasz ją na płaszczyźnie roboczej, czyli wirtualnym stole do projektowania. Następnie zmieniasz jej wymiary, przesuwasz ją lub obracasz. Kolejne bryły stają się następnymi częściami modelu.

W Tinkercadzie przydają się szczególnie trzy działania:

• Duplikowanie — tworzenie kopii, na przykład drugiego koła pojazdu.
• Wyrównywanie — dokładne ustawianie elementów względem siebie.
• Grupowanie — łączenie wybranych kształtów w jeden obiekt.

Możesz też wycinać fragmenty brył. Służy do tego kształt ustawiony jako otwór. Kiedy połączysz go przez grupowanie z pełną bryłą, usunie część, na którą nachodzi. Tak powstaje na przykład otwór w koraliku. Te narzędzia opisują materiały edukacyjne Tinkercada (PDF).

Ćwiczenie: zaprojektuj własny breloczek

Zaprojektuj prostokątny breloczek z inicjałem. Oto przykładowe wymiary i kolejność pracy:

1. Zrób podstawę. Umieść prostopadłościan na płaszczyźnie roboczej. Nadaj mu długość 50 mm, szerokość 25 mm i wysokość 4 mm.
2. Przygotuj otwór. Dodaj pionowy walec o średnicy 5 mm i wysokości 8 mm. Ustaw go tak, aby przechodził przez całą grubość podstawy. Jego środek umieść około 7 mm od krótszej krawędzi i w połowie szerokości podstawy.
3. Wytnij otwór. Zmień walec w „otwór”, zaznacz go razem z podstawą i zgrupuj oba elementy.
4. Dodaj inicjał. Wstaw kształt tekstowy i wpisz literę. Dopasuj jej rozmiar do podstawy.
5. Połącz literę z podstawą. Umieść ją tak, aby wystawała ponad powierzchnię i lekko zagłębiała się w podstawie. Nie powinna unosić się w powietrzu.
6. Sprawdź projekt. Obejrzyj model z góry i z boku. Upewnij się, że otwór jest drożny, a litera łączy się z podstawą. Zgrupuj gotowe części.

Wyzwanie dodatkowe: dodaj gwiazdkę, zmień kształt podstawy albo zaprojektuj pasujący breloczek dla kolegi lub koleżanki.

Model można oglądać na ekranie. Jeśli ma powstać prawdziwy przedmiot, potrzebna jest jeszcze drukarka 3D i przygotowanie pliku w programie, który podzieli model na warstwy oraz opracuje instrukcje drukowania.

Sprawdź, co już wiesz

1. Jak nazywają się małe punkty tworzące obraz rastrowy?
2. Dlaczego grafika wektorowa sprawdza się przy projektowaniu logo?
3. Czym różni się koło od kuli?
4. Jak można wykonać otwór w modelu w Tinkercadzie?
5. Jaki przedmiot zaprojektujesz z prostopadłościanów, walców i kul?

Materiał dla klas 5 i 6. Na tej lekcji poznasz podstawowe narzędzia programu Tinkercad i wykonasz model złożony z prostopadłościanów oraz walcowego otworu.

Cel lekcji

Po tej lekcji:

• wyjaśnisz, czym jest modelowanie 3D,
• rozpoznasz płaszczyznę roboczą i manipulatory obiektu,
• zmienisz wymiary, położenie i obrót bryły,
• wyrównasz i zgrupujesz kilka elementów,
• wytniesz otwór w modelu za pomocą bryły typu Otwór.

Film do lekcji

Jeśli film nie wyświetla się w przeglądarce, otwórz go bezpośrednio w serwisie YouTube.

1. Wstęp teoretyczny

Modelowanie 3D to tworzenie trójwymiarowych obiektów cyfrowych za pomocą specjalnego oprogramowania. Model 3D ma szerokość, długość i wysokość, dlatego możemy oglądać go z różnych stron.

W programie Tinkercad korzystamy z metody CSG (ang. Constructive Solid Geometry). Polega ona na budowaniu złożonych modeli przez łączenie, dodawanie i odejmowanie prostych brył geometrycznych, na przykład prostopadłościanów, walców i kul. Takie podstawowe kształty nazywamy czasem prymitywami.

Kluczowe pojęcia

• Płaszczyzna robocza (Workplane) – wirtualne biurko, na którym umieszczasz i modyfikujesz elementy projektu.
• Manipulatory – uchwyty widoczne po zaznaczeniu obiektu. Pozwalają zmieniać jego wymiary, wysokość, położenie i kąt obrotu.
• Bryła (Solid) – pełny element modelu.
• Otwór (Hole) – niewidzialna przestrzeń używana do wycinania fragmentów innych obiektów.
• Wyrównywanie (Align) – dokładne ustawianie obiektów względem siebie.
• Grupowanie (Group) – łączenie kilku kształtów w jeden element lub wycinanie otworu bryłą typu Otwór.

2. Zadanie: bryła z walcowym otworem

Wykonaj prostopadłościan o wymiarach 25 × 25 × 50 mm, a następnie wytnij w nim na wylot walcowy otwór.

Krok 1. Przygotuj bryłę bazową

1. Przeciągnij Prostopadłościan z panelu kształtów na płaszczyznę roboczą.
2. Kliknij biały kwadrat w narożniku obiektu.
3. Ustaw szerokość na 25 mm i długość na 25 mm.
4. Za pomocą białego uchwytu nad bryłą ustaw wysokość na 25 mm.

Krok 2. Dodaj i unieś drugi element

1. Dodaj drugi prostopadłościan o wymiarach 25 × 25 × 25 mm.
2. Za pomocą czarnego stożka nad obiektem unieś go na wysokość 25 mm. Możesz też użyć skrótu Ctrl + strzałka w górę.

Krok 3. Wyrównaj i zgrupuj bryły

1. Zaznacz oba prostopadłościany, przeciągając wokół nich ramkę zaznaczenia lub klikając je z wciśniętym klawiszem Shift.
2. Wybierz narzędzie Wyrównaj na górnym pasku albo naciśnij klawisz L.
3. Kliknij środkowe punkty wyrównania w dwóch poziomych kierunkach. Bryły powinny znaleźć się dokładnie jedna nad drugą.
4. Zaznacz oba elementy i wybierz Grupuj lub użyj skrótu Ctrl + G.

Krok 4. Wytnij walcowy otwór

1. Przeciągnij na płaszczyznę Walec i zmień jego typ z Bryły na Otwór. Obiekt stanie się szary i półprzezroczysty.
2. W panelu właściwości walca zwiększ parametr Boki (Sides) do wartości 64, aby krawędź otworu była gładsza.
3. Ustaw wysokość walca na co najmniej 50 mm, tak aby przechodził przez całą bryłę.
4. Zaznacz połączoną bryłę i walec-otwór.
5. Wybierz Wyrównaj i użyj środkowych punktów, aby umieścić walec centralnie wewnątrz bryły.
6. Zaznacz wszystko i kliknij Grupuj lub naciśnij Ctrl + G. Walec zostanie odjęty od modelu.

Sprawdź efekt: obróć widok i upewnij się, że otwór przechodzi przez model na wylot.

3. Jak dołączyć do klasy w Tinkercad

1. Otwórz stronę klasy: www.tinkercad.com/joinclass/JAZADD9SH.
2. Kliknij Dołącz z nazwą użytkownika (Join with Nickname).
3. Wpisz login ucznia: cwiczenia.
4. Po przejściu do panelu kliknij Utwórz nowy projekt (Create new design) i wybierz projekt 3D.

4. Pytania kontrolne

1. Który przycisk myszy służy do obracania widoku płaszczyzny roboczej?
2. Czym różni się obracanie obiektu przy przeciąganiu kursora wewnątrz okręgu obrotu od przeciągania na zewnątrz?
3. Jak utworzyć otwór w bryle w programie Tinkercad?
4. Do czego służy ustawienie Siatka przyciągania (Snap Grid) na dole ekranu?

Podsumowanie

Tinkercad jest intuicyjnym narzędziem, w którym złożone modele buduje się z prostych brył. Opanowanie przesuwania, skalowania, obracania, wyrównywania i grupowania obiektów pozwala tworzyć coraz ciekawsze projekty. Bryła typu Otwór umożliwia natomiast odejmowanie fragmentów modelu i przygotowywanie elementów, które po sprawdzeniu mogą zostać wyeksportowane do druku 3D.

Kontynuacja: Lekcja 2 – organizer biurkowy.

Wstęp teoretyczny

Czym jest sztuczna inteligencja?

Sztuczna inteligencja (AI, ang. Artificial Intelligence) to dziedzina informatyki, w której tworzy się programy wykonujące zadania kojarzone zwykle z ludzką inteligencją. Należą do nich między innymi rozpoznawanie obrazów, analizowanie informacji, rozumienie języka, odpowiadanie na pytania oraz tworzenie nowych treści.

AI spotykamy w wyszukiwarkach, tłumaczach, nawigacji, asystentach głosowych, medycynie, edukacji i programach graficznych. W tej lekcji sprawdzimy, jak generator obrazów może rozwinąć prosty, własnoręcznie wykonany rysunek z programu Paint.

Jak działa generator obrazów?

Generator obrazu korzysta z modelu komputerowego nauczonego rozpoznawać związki między opisami słownymi a elementami ilustracji. Potrafi analizować takie określenia jak „dom”, „drzewo”, „błękitne niebo”, „światło” czy „styl bajkowy”. Może także wykorzystać przesłany rysunek jako wskazówkę dotyczącą układu i najważniejszych kształtów.

Opis przekazywany generatorowi nazywa się promptem. Dobry prompt mówi, co ma przedstawiać obraz, które elementy powinny zostać zachowane i jaki ma być styl. Wynik nie zawsze jest identyczny z naszym pomysłem, dlatego warto uważnie go obejrzeć i w razie potrzeby poprawić opis.

Przykład promptu: „Przekształć mój prosty rysunek w kolorową ilustrację w stylu bajkowym. Zachowaj główne elementy i ich rozmieszczenie. Dodaj szczegółowe tło, naturalne światło, ciekawe tekstury i żywe kolory. Obraz ma być przyjazny i estetyczny”.

Czy AI zastępuje autora?

Nie. To uczeń wybiera pomysł, tworzy pierwszy rysunek, przygotowuje opis i ocenia rezultat. Generator jest narzędziem, które może pomóc rozwinąć własną koncepcję, ale może również popełniać błędy: zmieniać szczegóły, dodawać niepotrzebne elementy albo przedstawiać przedmioty w nienaturalny sposób. Dlatego zawsze porównujemy obraz AI z oryginalnym rysunkiem.

Cele zajęć

Po wykonaniu ćwiczenia:

• wyjaśnisz, czym jest sztuczna inteligencja i generator obrazów;
• przygotujesz własny rysunek w programie Paint;
• zapiszesz pracę w formacie PNG;
• zalogujesz się do Leonardo AI przy użyciu przydzielonego adresu e-mail;
• przygotujesz prosty prompt i wykorzystasz własny rysunek jako obraz wejściowy;
• porównasz oryginał z obrazem wygenerowanym przez AI;
• uporządkujesz i oddasz oba pliki w jednym katalogu;
• zastosujesz zasady bezpiecznej pracy z kontem internetowym.

Potrzebne narzędzia

1. Komputer z dostępem do Internetu.
2. Program Paint.
3. Przeglądarka internetowa.
4. Serwis Leonardo AI.
5. Przydzielony przez nauczyciela adres e-mail w domenie imiki.pl.
6. Miejsce wskazane przez nauczyciela do oddania katalogu z pracą.

Ważne: podczas tej lekcji nie zakładaj własnego konta Google i nie loguj się do Google tylko po to, aby wejść do Leonardo AI. Korzystaj z przydzielonego konta uczniowskiego. Jeżeli masz łatwy dostęp do własnego konta i nauczyciel wyraźnie zgodzi się na jego użycie, możesz wybrać tę metodę, ale nie jest ona wymagana. Podstawowa instrukcja poniżej dotyczy kont uczniowskich przygotowanych przez nauczyciela.

Przebieg ćwiczenia

Krok 1. Wykonaj rysunek w programie Paint

1. Uruchom Paint.
2. Wymyśl scenę, którą chcesz przedstawić: na przykład krajobraz, dom, zwierzę, pojazd, postać albo fantastyczną krainę.
3. Użyj ołówka, pędzla, kształtów, wypełnienia kolorem i gumki. Zadbaj o to, aby najważniejsze elementy były wyraźne i miały odpowiednio duży rozmiar.
4. Nie kopiuj cudzego zdjęcia ani ilustracji. Wykonaj własny szkic, ponieważ później sprawdzisz, jak AI rozwinęło właśnie Twój pomysł.
5. Zapisz pracę jako moj_rysunek.png w miejscu wskazanym przez nauczyciela.

Krok 2. Zaloguj się do Leonardo AI

1. Otwórz stronę https://leonardo.ai/.
2. Wybierz logowanie przez adres e-mail, a nie logowanie przez Google.
3. Wpisz przydzielony Ci adres. Uczniowie korzystają z adresów od uczen1@imiki.pl do uczen24@imiki.pl. Użyj numeru wskazanego przez nauczyciela, nie wybieraj konta innej osoby.
4. Hasło otrzymasz od nauczyciela podczas zajęć. Wpisz je samodzielnie w polu logowania. Nie zapisuj go w przeglądarce, nie wysyłaj na czacie i nie przekazuj innym uczniom.
5. Jeśli serwis wyświetli dodatkowy komunikat, poproś nauczyciela o pomoc. Nie twórz nowego konta i nie zmieniaj danych konta bez zgody nauczyciela.

Numer konta służy do rozróżnienia prac. Po zakończeniu pracy wyloguj się, szczególnie gdy korzystasz ze wspólnego komputera.

Krok 3. Prześlij rysunek

1. W Leonardo AI odszukaj narzędzie umożliwiające dodanie własnego obrazu lub pracę z obrazem wejściowym.
2. Wybierz plik moj_rysunek.png.
3. Sprawdź podgląd i upewnij się, że przesłany obraz jest Twoim rysunkiem.
4. Wybierz ustawienie pozwalające zachować główny układ i elementy rysunku, jeśli takie ustawienie jest dostępne w aktualnej wersji serwisu.

Krok 4. Przygotuj prompt

Wpisz opis własnymi słowami. Uwzględnij temat rysunku, elementy, które mają pozostać, oraz oczekiwany styl. Możesz skorzystać z tego przykładu:

Przekształć mój rysunek w szczegółową, kolorową ilustrację w stylu bajkowym. Zachowaj główne obiekty, ich położenie i pomysł autora. Dodaj pasujące tło, naturalne oświetlenie i delikatne tekstury. Nie usuwaj najważniejszych elementów rysunku.

Nie wpisuj do promptu swojego hasła, adresu zamieszkania, numeru telefonu ani innych danych prywatnych. Prompt powinien dotyczyć obrazu.

Krok 5. Wygeneruj i oceń obraz

1. Sprawdź ustawienia i uruchom generowanie.
2. Poczekaj na zakończenie pracy serwisu.
3. Obejrzyj wynik. Zwróć uwagę na kolory, tło, kształty i to, czy zachowano pomysł z oryginalnego rysunku.
4. Jeśli jest taka możliwość, popraw prompt i wykonaj kolejną próbę. Wybierz wynik, który najlepiej pokazuje rozwinięcie Twojego pomysłu.
5. Pobierz obraz na komputer i zapisz go jako moj_rysunek_AI.png albo w innym formacie wskazanym przez nauczyciela.

Oddanie pracy — utwórz katalog

1. Utwórz nowy katalog w miejscu wskazanym przez nauczyciela.
2. Nazwij go według wzoru uczenN_rysunek_AI, gdzie N oznacza numer użytego konta, na przykład uczen7_rysunek_AI.
3. W katalogu umieść dwa pliki: oryginalny moj_rysunek.png z Painta oraz moj_rysunek_AI.png pobrany z Leonardo AI.
4. Otwórz katalog i sprawdź, czy znajdują się w nim oba pliki oraz czy można je otworzyć.
5. Prześlij lub oddaj cały katalog zgodnie z instrukcją nauczyciela. Nie wysyłaj samego obrazu AI bez oryginalnego rysunku.

Jeśli nauczyciel poprosi o dodatkową nazwę, opis lub krótką refleksję, dopisz je w osobnym pliku tekstowym w tym samym katalogu. W refleksji możesz napisać, co AI zachowała, co zmieniła i czy wynik odpowiadał Twojemu pomysłowi.

Zasady bezpieczeństwa i odpowiedzialnego korzystania

1. Korzystaj wyłącznie z konta i serwisu wskazanego przez nauczyciela.
2. Nie udostępniaj hasła, nie zapisuj go na kartce pozostawionej przy komputerze i nie używaj konta innego ucznia.
3. Nie podawaj w narzędziu AI danych osobowych ani informacji poufnych.
4. Przesyłaj tylko własny rysunek, a nie cudze zdjęcia lub prace bez zgody.
5. Nie instaluj programów i nie zmieniaj ustawień komputera.
6. Pamiętaj, że wygenerowany obraz może zawierać błędy. Odpowiedzialność za wybór i wykorzystanie wyniku ponosi człowiek.
7. Po oddaniu plików wyloguj się z Leonardo AI.
8. W razie komunikatu o błędzie, problemu z hasłem lub wątpliwości poproś nauczyciela o pomoc zamiast tworzyć nowe konto.

Podsumowanie

W ćwiczeniu najpierw tworzysz własny rysunek w Paincie, następnie logujesz się do Leonardo AI przy użyciu przydzielonego adresu e-mail, przesyłasz rysunek i opisujesz oczekiwany rezultat. Na końcu pobierasz wygenerowany obraz, porównujesz go z oryginałem i umieszczasz oba pliki w jednym katalogu. Dzięki temu możesz sprawdzić, jak narzędzie AI rozwija pomysł człowieka, ale także zauważyć, że generator nie zawsze odczytuje intencję autora dokładnie.

Najważniejszy wniosek: sztuczna inteligencja jest narzędziem wspierającym twórcę. Wymaga świadomego użycia, bezpiecznego logowania, krytycznej oceny wyniku i zachowania własnej pracy.

Pytania kontrolne

1. Co oznacza skrót AI?
2. Czym jest prompt?
3. Dlaczego w tym ćwiczeniu korzystamy z przydzielonego adresu e-mail zamiast zakładać konto Google?
4. Jakie pliki powinny znaleźć się w katalogu oddawanym nauczycielowi?
5. Jak należy nazwać katalog z pracą?
6. Jakie elementy oryginalnego rysunku AI zachowała, a jakie zmieniła?
7. Dlaczego nie wolno przekazywać hasła innym osobom?
8. Czy obraz wygenerowany przez AI zawsze jest poprawny? Uzasadnij odpowiedź.
9. Co możesz zmienić w promptcie, aby otrzymać inny rezultat?
10. Dlaczego warto zachować oryginalny rysunek razem z obrazem wygenerowanym przez AI?